ما را دنبال کنید
بهرهگیری از فرصت محصولات فرهنگی با قالبهای متنوع برای «تبلیغ دین»
وقتی با « بازی» هم میتوان معارف رضوی را آموخت ...
کودک، قصهها، بازیها
خلقِ اثر برای کودکان در این مجموعه شبیهِ آمادهکردن یک سفرِ کوچک برای کودکِ زائر است. از کتابِ تصویری «آجورا و گنبد آرزوها» که قصهی یکی از آجرهای طلایی گنبد را روایت میکند تا مجموعههایی مانند «ماه خیلی ماه»، «دینگ دینگ دینگ» و «کبوترهای رنگی» (کتاب رنگآمیزی) هر اثر تلاش میکند هم خاطرهساز باشد و هم عنصر مشارکت را برای کودک فعال کند (مثلاً صفحات خالی برای نقاشی و شناسنامهی نویسنده/تصویرگر در پایان کتاب تا کودک خود را سهیم بداند).
در همین بخش، بستههای مناسبتی و محصولاتِ فیزیکی مثل بستههای جشن تکلیف (کیف، سجاده و جانماز، گیره روسری و…) نیز برای ورود کودک به مناسک دینی طراحی شدهاند.
نوجوان و تجربهی زیارتِ آگاهانه
در تولیدات ویژه نوجوان عنوانهایی دیده میشود که تلاش دارند هم به پرسشهای خاص این گروه سنی پاسخ دهند و هم تجربهی زیارتی را برای نوجوانان معنا کنند؛ آثاری مثل «آیههای دخترونه»، «دیدار با دریا» (زیارتنامه ویژه نوجوانان) و مجموعهی داستانی «داستان هزار و یک بمب» که با زبانی داستانی و گاهی تاریخی نوجوان را به سفر تاریخی میبرد تا در این سفر با چگونگی شکلگیری اسرائیل و تفکرات ضد بشری صهیونیستها آشنا شود.
در بخش محصولات نوجوان، ترکیبی از کتابهای راهنما، بستههای جشن تکلیف پسرانه و محصولات کمّیِ کاربردی (دفترچههای برنامهریزی، عطرها، گیفتها) وجود دارد که نشان میدهد مخاطب نوجوان هم از منظر آموزشی و هم از منظر آیینی مورد توجه است.
مجله، پژوهشها و متون بلند
برای مخاطبِ جوان و عموم، تولیداتی با فرم و حجم بالاتر و محتوای متنوع عرضه شده است. کتابهایی همچون «چشمه رضوان» و «غریب پیروز»، مجلات دورهای مثل «مجله بارگاه» و ویژهنامههایی برای مناسبتهای ملی و مذهبی. این محصولات معمولاً به مباحث معرفتی، روایی و تاریخی میپردازند و سعی دارند مخاطبِ بزرگتر را در فهمِ عمیقترِ زیارت و سیرهی رضوی همراه کنند.
محصولات مناسبتی، کالاهای یادگاری
یکی از شواهدِ توجه به مخاطبِ متنوع، تنوع کالاهای جانبی و مناسبتی است؛ از بستههای جشن تکلیف و برچسبها تا پرچمهای نمادین، عطرهای کوچک با بویی تداعی کننده حرم و زیارت، مهر و تسبیح سنگی، کارتهای پستالِ آداب زیارت و بستههای شکلات و پیکسل برای کودکان. این کالاها کارکردی دوگانه دارند: هم یادگاری و هم حامل پیامِ آموزشی یا معنایی. تیراژِ بالای برخی از این محصولات نشان میدهد که توزیع گستردهای به ویژه در مناسبتها و جشنها انجام میشود.
میزبانی فرهنگی حرم رضوی با کتاب ، کالا و بازی
اعداد نشان میدهند که تمرکز تولیدات برای کودکان چشمگیر است. براساس آمار بهصورت میانگین در یک در بخش کودک مجموع تولیدات (شامل تولیدات چاپی و محصولات) حدود ۱,۳۵۶,۰۰۰ نسخه/محصول؛ در بخش نوجوان (چاپی و محصول) مجموعاً حدود ۹۷,۵۰۰ نسخه/محصول و در بخش عموم و جوان حدود ۷۲۱,۱۵۰ نسخه/محصول تولید و توزیع شده است. وقتی این سه بخش را به نسبت هم مینشینیم، حدوداً ۶۲٫۴٪ از کل تولیدات به کودکان اختصاص دارد، تقریباً ۳۳٫۱٪ به جوانان/عموم و حدود ۴٫۵٪ به نوجوانان، رقمی که نشان میدهد وزنِ سیاستگذاری تولید به سمتِ شکلدادنِ پیوندِ اولیه و پایدارِ نسلهای کوچکتر با فرهنگِ رضوی بوده است . اعدادِ بزرگ وقتی کنار تصاویرِ روزمره گذاشته میشوند، یک داستانِ روشن میسازند؛ داستانی که از یک سرمایهگذاری درست و هدفمند حکایت دارد. این اقدامات بهمثابه سرمایهگذاریِ نرمافزاری روی «حس تعلق»ِ نسلهای آینده به بارگاه رضوی است. اما همین تصویر آمارِ نوجوان را سؤالبرانگیز میکند، سهم کم نوجوانان ممکن است نشاندهندهی یک خلأ محتوایی یا توزیعِ ناکافی میان این گروه باشد؛ نوجوانان در آستانۀ شکلگیری هویتاند و اگر محصولات هدفمند و متناسب با دغدغههای آنها کم باشد، فرصتِ تأثیرگذاری کاهش مییابد. به هر روی تولیداتِ «زائر رضوی» قبل از هر چیز یک قصۀ مهم میگوید؛ حرم نه فقط محل زیارت که میزبانِ یک جریان فرهنگی است که از خلال کتاب، بازی و کالای کوچک به خانهها راه مییابد. وقتی کودک با دفترچهای برمیگردد، این دفترچه ممکن است نخستین صفحه از یک دفترِ ایمان و تعلق باشد. با این حال، آمار نشان میدهد جا برای تقویتِ تولیدات ویژهی نوجوان و گسترش محتواهای مرتبط این گروه سنی (۱۲–۱۸ سال) وجود دارد؛ محتوایی که هم پرسشمحور باشد و هم فضا برای گفتگو و اعتراضِ سازنده ایجاد کند.
