ما را دنبال کنید
نگاهی به یک وقف ویژه که تصویری از یک جهان عشق است؛
نگهداری هدایای شخصیتهای بزرگ دنیا به مقام معظم رهبری در موزه مرکزی آستان قدس رضوی
بزرگان و سران کشورها، دانشمندان، ورزشکاران، هنرمندان و ارادتمندان رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران، در چهار پنج دهه گذشته، تحفههای بسیار نفیس و ارزشمندی را به ایشان پیشکش کردهاند که با امر مقام معظم رهبری، این آثار ارزشمند، وقف حرم مطهر شده و اکنون در قلب حرم مطهر امام رضا (ع) نگهداری میشوند. از صحن کوثر که کمی پیشتر برویم، تابلوهای راهنما، ما را به مجموعه موزههای حرم میکشاند؛ موزه فرش، موزه نجوم، موزه قرآن، موزه ساعت و چندین مجموعه جذاب دیگر که در مجموعه حرم مطهر امام رضا (ع) بازدیدکنندگان زیادی را روزانه به خود جذب کرده است. یکی از پرمخاطبترین این موزهها، موزه هدایای رهبری است که در صحن کوثر و در جنب موزه قرآن و نفایس قرار دارد. این موزه، ۳۰ سال پیش، همزمان با اولین وقف هدایای رهبری، به وسعت ۴۰۰ مترمربع در طبقه همکف موزه قرآن حرم امام رضا (ع)، به همین منظور در نظر گرفته شد اما این فضا، در سال ۱۳۸۸ به ۱۳۱۴ مترمربع گسترش یافت تا بتواند تعداد بیشتری از هدایای مقام معظم رهبری را به شکل جامعتری به نمایش بگذارد.
نمونهای از یک مجموعه متکثّر
بعد از عبور از ورودی موزه، فضای زیبایی پر از نور، میزبان اشیای نفیسی شده و چشمهایی پراشتیاق نظارهگر آنها است که پیش از بازدید کامل یک اثر، شیء دیگری نظرشان را جلب میکند. در این موزه ۳۰۰ اثر دیده میشود که شخصیتهای برجسته داخلی و خارجی، هنرمندان، ورزشکاران و ارادتمندان از ۶۰ کشور، به رهبر معظم انقلاب اهدا کردهاند. اگرچه که موقوفات هدایای رهبری از ۳۰۰ اثر موجود در موزه، بسیار بیشتر بوده و در بازه زمانی ۱۳۷۳ تا ۱۳۹۵، بیش از یک هزار و ۸۰۰ شیء باارزش و نفیس به وقف آستان قدس درآمده ولی تنها بخشی از آنها برای نمایش در موزه حرم مطهر رضوی گزینش شدهاند.
محبوبیت این موزه در مجاورت حرم امام رضا (ع) و وقف هدایای بیشتر توسط رهبری، موجب شد که در سال ۱۳۹۵ به دنبال افزایش کیفیت خدمات مجموعه، ارتقای مفاهیم به صورت مجازی و انتقال بهتر پیام به بازدیدکنندگان از فناوریهای جدید و دیجیتال استفاده شود.
در سال ۱۳۹۵، این موزه با شمایلی جدید و با محورهای تازه و مفصلتری به ارائه خدمات پرداخت. از فناوریهای نوین برای ترسیم چهرۀ واقعی از مقام معظم رهبری در سطح بینالملل و نشان دادن جایگاه ایشان در کشورهای مختلف و همچنین مرور دستاوردهای معنوی، سیاسی، فرهنگی و علمی رهبر معظم انقلاب در قالب اینفوگرافی استفاده شد و نمونههایی از این دست تغییرات در راستای بهبود خدمات موزه به کار گرفته شدهاند. تنوع این موزه و اشیاء موجود در آن، موجب جذب سلایق مختلف شده است. آثار هنری متعددی همچون تابلوهای خط، تذهیب، نقاشی، فرش، تراش روی شیشه، سوزندوزی، قلمزنی روی مس، معرّقکاری و آثاری مشابه آن، از جمله مواردی هستند که هنرمندان و هنردوستان به دیدن آن اشتیاق بیشتری نشان میدهند.
تابلوی معرق چوب «عاشورا»
یکی از پرطرفدارترین آثار این موزه در سمت راست درب ورودی قرار دارد؛ یک تابلوی بسیار بزرگ و سرشار از ظرافت که چشمها را به سمت خود میکشاند. این تابلو معرق چوب با مساحت ۲۴ مترمربع، اقتباسی از «عصر عاشورا» اثر بزرگ استاد فرشچیان است که بدون دخالت هیچ رنگ مصنوعی، با بهره بردن از رنگ طبیعی چوبها، طبیعت را بر دل خود نشانده است. بر روی تابلو، زیارت شریف عاشورا با ظرافت چشمنوازی حکاکی شده است. تابلوی معرّق عاشورا هنر دست استادانی همچون محمد توانا با همکاری مصطفی توانا، ابوالفضل بهرامی، علیرضا سپهری و سید حجتالله رئیسی بوده و با خط استاد حسین نوری چشمنوازتر شده است. تاج این اثر به شکل بسیار هنرمندانه و ظریفی منبتکاری شده و ساختۀ دست استاد محمد ابراهیمی مرادی است. این تابلوی چشمنواز و به یادماندنی در بازه زمانی حدوداً ۲ ساله طراحی شده است.
پرچم واقعه جهاد اسلامی عشایر عرب خوزستان
یکی دیگر از آثار مهم این موزه که شاید در اولین نگاه تنها یک پارچه ساده به نظر برسد، پرچم واقعه جهاد اسلامی عشایر عرب خوزستان است. این پرچم درست روبهروی تابلوی محبوب معرق چوب قرار گرفته و یکی از اسناد مهم باقیمانده از مبارزه عشایر عرب خوزستان به شمار میرود که علیه استعمار انگلیسها در جریان جنگ جهانی اول به پاخواستهاند.
انگشتر نخستین نایب امام زمان (عج)
کمی جلوتر در میان آثار و کاغذهای فراوان، انگشتری خودنمایی میکند که در کنار دستنوشتهای از شهید سیدحسن نصرالله، خطاب به مقام معظم رهبری قرار گرفته است. در این نامه، انگشتر اهدایی، مهر منصوب به جناب عثمان ابن سعید عمری، نخستین نایب خاص امام عصر (عج) معرفی شده است.
تابلوی تمثال رهبری
از دیگر آثار هنری که در موزه هدایای رهبری نظرها را به خود جلب میکند، تابلوی تمثال رهبر معظم انقلاب است که با استفاده از ساقههای گندم ترسیم شده است. این تابلو در ابعاد حدودی ۲ در ۳ متر و از جنس کتان ساخته شده است. اجرای این اثر هنری برگرفته از تکنیک کلاژ ساقه گندم بوده و با سبک رئالیسم طراحی شده است. استفاده از رنگهای طبیعی از جذابیتهای این تابلوی تمثال محسوب میشود. تابلوی عنوان شده توسط سفارت ایران در کابل به مقام معظم رهبری تقدیم شده است. در این موزه آثار نفیس دیگری نیز همچون یک جلد قرآن کریم که توسط پوتین، رئیسجمهور روسیه، طی سفر او به تهران به مقام معظم رهبری اهدا شده است، قرار دارد.
وقف هدایا
رهبر معظم انقلاب در سال ۱۳۷۳ برای نخستین بار هدایای خود را به موزه آستان قدس اهدا و آنها را وقف کردند و پس از آن نیز در چند نوبت دیگر با مجموعه نفیس دیگری از هدایا، این موزه را غنیتر کردهاند. در حال حاضر موزه هدایای رهبری با گردآوری مجموعهای شامل نفیسترین آثار تقدیم شده به مقام معظم رهبری از سراسر جهان به عنوان غنیترین موزه شخصیتی دنیا شناخته میشود. نکته قابل توجه این است که از مجموع آثار اهدا شده به رهبری، حدود ۳۰ شیء به صورت مستقیم با شخصیت امام راحل و رهبر معظم انقلاب مرتبط هستند؛ به عنوان مثال کتابی با عنوان «کتابالخمینی» که با جلدی چوبی و صفحاتی نخودی رنگ در موزه وجود دارد، منتخبی از زندگینامه بنیانگذار انقلاب اسلامی است که در بیروت به چاپ رسیده و به واسطه یکی از ارادتمندان لبنانی، به مقام معظم رهبری اهدا شده است. از دیگر آثاری که در موزه هدایای رهبری است و یاد امام خمینی (ره) را برای بازدیدکنندگان زنده میکند، میزی منبتکاری شده است که بخشی از وصیتنامه امام بر آن حک شده است.
در این موزه بزرگ، اشیاء نفیس و گوناگونی از جمله سلاح، کتب، منسوجات، مدال، سکه، تابلوهای هنری و آثاری از این دست وجود دارد و خودنمایی میکند که از سوی سران کشورهای خارجی همچون رئیس مجلس بحرین، شهید اسماعیل هنیه، رئیسجمهور بلاروس، رهبر کره شمالی و بسیاری دیگر از دوستداران رهبر معظم انقلاب به ایشان اهدا شدهاند.
