مرکز ارتباطات‌و رسانه

دومین موقوفه درمانی آستان قدس پیشگام در عرصه پیوند عضو

بازگشت ۵ هزار و ۹۳۱ زندگی در بیمارستان منتصریه

وقف به عنوان پشتوانه مهم، همواره نقش به سزایی در ارائه خدمات پزشکی بر عهده داشته است. بیمارستان منتصریه پس از دارالشفاء، دومین مؤسسه درمانی وقف شده در شهر مشهد است. این بیمارستان از سال ۱۲۹۷ شمسی از محل درآمد املاک موقوفه مزارعی همچون سنگ سیاه، سالارآباد، شاهنو، تک سفید و ... دایر شده است. واقف این بیمارستان محمدحسن میرزا از نوادگان خاندان قاجار و همسرش رابعه خانم ملقب به احترام‌السلطنه قهرمان بوده‌اند. این بیمارستان در سال ۱۲۹۷ افتتاح و بعد از فوت احترام‌السلطنه در سال ۱۳۶۷ تولیت بیمارستان به آستان قدس رضوی محول شد. با توجه به اینکه بنای بیمارستان منتصریه بعد از چند دهه فعالیت فرسوده شد، به همت آستان قدس رضوی در سال ۱۳۹۱ با صرف هزینه بالغ بر ۱۰۰ میلیارد تومان بازسازی شد و ساختمان آن در شش طبقه با زیربنایی حدود ۱۰ هزار متر مربع به بهره‌برداری رسید. هم‌اکنون این بیمارستان با توجه به امکانات گسترده، یکی از مجهزترین بیمارستان‌های کشور در زمینه دیالیز و پیوند اعضا شناخته می‌شود. اداره این بیمارستان از سال ۱۳۸۹ به طور رسمی به دانشگاه علوم پزشکی مشهد محول شد و دانشگاه نیز این بیمارستان را در سال ۱۳۹۰ به مجموعه متخصصان تحویل داد.

پس از واگذاری، برنامه‌ریزی جهت تجهیز و بهره‌برداری به عهده دانشگاه علوم پزشکی مشهد بوده است که از همان ابتدا مسئولان ارشد دانشگاه با اولویت‌بندی در عملیات پیوند اعضا و دیالیز و با جدیت و حمایت‌های همه‌جانبه، فعال کردن بیمارستان را پی‌گیری کردند. بخش همودیالیز این بیمارستان از ابتدای آذر ماه سال ۱۳۹۰ پذیرش بیمار داشته و در ۱۹ بهمن سال ۱۳۹۰ اولین پیوند عمل کلیه در این بیمارستان انجام شده است.

آمار خیره‌کننده پیوند عضو در بیمارستان منتصریه

در حال حاضر بیش از ۱۰۰ سال از وقف رابعه خانم می‌گذرد، وقفی ماندگار که اکنون به‌عنوان تنها مرکز اهدای عضو و پیوند اعضای شمال شرق کشور به شمار می‌رود. این بیمارستان دارای بزرگ‌ترین بخش دیالیز دولتی در استان خراسان رضوی است که دکتر محسن علی اکبریان رئیس بیمارستان و رئیس تیم پیوند کبد دانشگاه علوم پزشکی مشهد از بیمارستان منتصریه به‌عنوان تنها مرکز اهدای عضو و پیوند اعضا شرق کشور، تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی مشهد یاد می‌کند که در سال ۱۴۰۳ در جمع مراکز برتر در زمینه اهدای عضو و پیوند اعضا در کشور قرار گرفته است. این بیمارستان با داشتن بخش‌های اتاق عمل، مراقبت‌های ویژه، همودیالیز و دیالیز صفاقی، بخش‌های بستری، اورژانس، کلینیک‌های تخصصی و فوق‌تخصصی، آزمایشگاه تخصصی متناسب با نیازهای بخش پیوند اعضا، تصویر برداری (رادیولوژی و سونوگرافی کالر داپلر) و واحد فراهم‌آوری اعضای پیوندی در حال ارائه خدمات به بیماران و مراجعان می‌باشد.

این مرکز با سابقه طولانی در زمینه پیوند اعضا و در اختیار داشتن تجهیزات و زیرساخت‌های پیشرفته و مجموعه‌ای برجسته از ۶۳ تن از اساتید جراحی پیوند کبد و کلیه، نفرولوژی، گوارش بزرگسالان، گوارش کودکان، هماتولوژی، بیهوشی، عفونی، رادیولوژی و همچنین ۲۳۴ پرسنل مربوط به بخش‌های پرستاری، پشتیبانی و حوزه پاراکلینیک در حال ارائه خدمات برای همه مراجعانی است که از داخل و خارج از کشور به این مرکز مراجعه می‌کنند.

از سال ۱۳۹۰ که بیمارستان منتصریه ساخته شده است، یک هزار و ۳۲۲ فرد مرگ مغزی به واحد فراهم‌آوری اعضا پیوندی منتصریه معرفی شده‌اند و برای یک هزار و ۳۸۲ نفر پیوند کلیه، ۶۹۴ نفر پیوند کبد، یک هزار و ۷۰۳ نفر پیوند قرنیه، یک هزار و ۴۷۱ مورد پیوند پوست و ۱۲۱ نفر پیوند قلب انجام شده است. همچنین ۵۶۰ عضو برای پیوند اعضا توسط این بیمارستان به مراکز درمانی سایر شهرها ارسال شده است.

پیوند اعضا در این بیمارستان تنها به بیماران ایرانی محدود نمی‌شود به گونه‌ای که با راه‌اندازی واحد گردشگری سلامت این بیمارستان در سال ۱۴۰۰ و اخذ مجوز گردشگری سلامت از وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، تاکنون ۵۵ (۴ پیوند کبد و ۵۱ پیوند کلیه از فرد زنده) بیمار از کشورهای لبنان، عراق، افغانستان، ترکمنستان و تاجیکستان در این بیمارستان پیوند عضو شده‌اند.

طبقه چهارم بیمارستان منتصریه با زیربنای ۷۰۰ متر مربع و با هزینه ۱۰ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۲ از اعتبارات موقوفات ساخته شده و در اختیار واحدهای اداری قرار گرفته است. در آینده نزدیک در طبقه دوم بخش پیوند ۳ با ۱۴ تخت راه‌اندازی می‌شود تا خدمات بیشتری به بیماران ارائه شود. ساخت و تجهیز واحد لنژری، خرید یک دستگاه آمبولانس (آی‌سی‌یو آمبولانس) با اعتبار ۵ میلیارد تومان برای انتقال افراد مرگ مغزی از هزینه موقوفات در سال ۱۴۰۲، خرید و نصب سیستم چیلر خنک‌کننده بیمارستان با اعتبارات موقوفات در سال ۱۴۰۲ به مبلغ ۷ میلیارد تومان، جانمایی و بازسازی انبار دارویی، جانمایی و ساخت سردخانه، جانمایی و ایجاد کافه‌شاپ برای مراجعان و کارکنان، افزایش فضای پارکینگ بیمارستان برای مراجعان و همکاران، از دیگر فعالیت‌های عمرانی و تجهیزاتی این بیمارستان است.

با توجه به اهمیت و شرایط خاص بیماران پیوندی، واحد آموزش به بیمار در این بیمارستان راه‌اندازی شده و فعالیت‌های مهمی در حوزه آموزش به بیمار قبل از پیوند و بعد از پیوند انجام می‌شود. گروه پزشکی و پرستاری آموزش سلامت این مرکز، ۲۵ عنوان پمفلت آموزشی متناسب با بیماران پیوندی و دیالیزی با محتوای آموزشی تهیه و چاپ نموده و در محل مناسب (ایستگاه سلامت) در اختیار بیماران قرار داده است.

ارائه خدمات در کلینیک پرستاری بیمارستان منتصریه به صورت رایگان انجام می‌شود و علاوه بر آموزش‌های قبل و بعد از پیوند به بیماران، آموزش سبک زندگی سالم، کنترل فشار خون، کنترل قند خون و اصلاح سبک زندگی برای مراجعان نیز در این کلینیک انجام می‌شود.

آموزش به بیمار و خانواده بیمار قبل از عمل، حین بستری و پس از ترخیص، بررسی و نیازسنجی نیازهای آموزشی بیمار و خانواده، برگزاری جلسات آموزشی گروهی، ارزیابی اثر بخشی آموزش‌های داده شده به مددجویان و پیگیری تلفنی برای بررسی و ارزیابی بیمار از نظر اثر بخشی آموزش‌های ارائه شده و نیازهای پس از ترخیص از دیگر خدمات این واحد است.

با پیگیری و دریافت مجوز و ایجاد معاونت آموزشی و پژوهشی در این مرکز در چند سال اخیر، اقدامات چشمگیری در حوزه آموزش و پژوهش انجام شده است.

راه‌اندازی رشته فلوشیپ پیوند کبد در دانشگاه علوم پزشکی مشهد، برگزاری کنگره پیوند اعضا دانشگاه علوم پزشکی در مشهد، چاپ ۲ کتاب با افیلیشن مرکز تحقیقات پیوند، توسعه فضای فیزیکی و اختصاص پاویون پزشکان و فراگیران در بیمارستان، جذب ۵ نفر عضو هیئت علمی جدید در رشته‌های مختلف، تأسیس مرکز تحقیقات پیوند دانشگاه در بیمارستان منتصریه، ارائه و چاپ ۱۰۰ مقاله علمی و پژوهشی مرتبط با پیوند، انجام ۶۴ طرح پژوهشی مربوط به مرکز تحقیقات پیوند، ارائه بیش از ۴۰ مقاله در کنگره‌های بین‌المللی و انجام ۷ رجیستری فعال در حوزه پیوند اعضا از جمله اقداماتی است که در حوزه علمی و پژوهشی انجام شده است.

بخشی به وسعت یک زندگی

بیمارستان منتصریه مشهد به عنوان تنها بیمارستان فوق‌تخصصی در حوزه پیوند اعضا نور امیدی را برای بیماران دردمندی ایجاد کرده است که نه تنها ماه‌ها بلکه سال‌ها در انتظار عضو پیوندی، قلب دردمندشان را جلا می‌دهد.

ایمان لعل علیزاده جوان ۲۵ ساله مشهدی که در سال ۱۴۰۱ در جریان یک تصادف دچار مرگ مغزی شد، با تصمیم خانواده اعضای بدن او اهدا می‌شود و به ۶ نفر جان می‌بخشد.

آمنه اسماعیلی، خادم حرم مطهر رضوی مادر ایمان لعل، از تصمیم اهدای عضو فرزندش و آرامش‌اش در لحظه تلخ وداع می‌گوید: اهدای اعضای بدن ایمان به ۶ نفر زندگی بخشید. شب عمل پیوند اعضای پسرم تا صبح در حرم امام رضا بودم. کفنش را صبح در بست شیرازی به دستم گرفتم و رو به ضریح امام رضا(ع) گفتم: یا امام رضا(ع) کمکم کنید که هر چه صلاح است انجام شود. وقتی از حرم خارج و به سمت بیمارستان راهی شدم احساس سبکی خاصی داشتم و به دکتر گفتم هر عضوی از اعضای بدن پسرم که قابل پیوند است و جان یک انسان را نجات می‌دهد به بیماران پیوند بزنید. به قدری آن روز آرام بودم که به بقیه اعضای خانواده دلداری می‌دادم و آرام‌شان می‌کردم. من سه فرزند پسر دارم که ایمان فرزند اول بود و تنها ۱۰ ماه از ازدواج او می‌گذشت. تاریخ فوت او یک روز با تاریخ شهادت عمویش که ۳۰ سال پیش شهید شده است، تفاوت دارد. این تصمیم برای من و پدرش بسیار سخت بود.

کلیه‌ها و کبد زنده‌یاد ایمان لعل علیزاده در بیمارستان منتصریه به خانمی ۴۰ ساله و آقای ۵۰ ساله و دختر ۱۵ ساله ساکن مشهد که سال‌ها از نارسایی کلیه و کبد رنج می‌بردند اهدا و پیوند شد. قرنیه‌های زنده‌یاد ایمان لعل علیزاده جهت پیوند به بانک چشم دانشگاه علوم پزشکی مشهد و قسمتی از پوست آن مرحوم برای پیوند به بیماران بخش سوختگی بیمارستان امام رضا(ع) مشهد ارسال شد.

زهره مرادی، از شهرستان بیرجند که مادرش سال ۱۴۰۱ پس از هشت سال تحمل درد و رنج، در این بیمارستان پیوند کبد شده است، می‌گوید: همواره به همت بلند و کار خداپسندانه شخص اهداکننده عضو و خانواده‌اش می‌اندیشم؛ هرچند آنان را ندیده‌ام و نمی‌شناسم، اما برای آمرزش شخص اهداکننده عضو و سلامتی خانواده‌اش هر روز دعا می‌کنم. آنان زندگی دوباره‌ای را به لطف خدا به مادرم بخشیدند. پس از لطف خدا و امام رضا(ع) و همکاری کادر درمانی و پزشکان، باید اعتراف کنم مدیون نیت و دید بلند و خیراندیش شخص واقف محترم و اهتمام آستان قدس رضوی در احیای این موقوفه هستیم.

در حال حاضر بیش از ۱۰۰ سال از وقف رابعه خانم می‌گذرد، وقفی ماندگار که اکنون به‌عنوان تنها مرکز اهدای عضو و پیوند اعضای شمال شرق کشور به شمار می‌رود.