مرکز ارتباطات‌و رسانه

مردم به صداقت و امانت آستان قدس اعتماد کرده‌اند

خوشبختانه به دلیل تسهیل امر وقف از سوی آستان مقدس حضرت رضا(ع) در سال‌های اخیر در حوزه‌های مختلف وقف همچون وقف دارایی، مشارکتی و وکالتی؛ با اقبال بسیار خوبی از سوی مردمی مواجه شده که قلبشان با نام امام هشتم می‌تپد و حاضرند هرچه که دارند را در طبق اخلاص گذاشته و تقدیم آستان کبریایی این امام عزیز نمایند. این حجم از استقبال مردم غیور ایران از امر پسندیده وقف طی سال‌های اخیر بی‌سابقه است.

از طرفی علت این استقبال از وقف را می‌توان ارتقاء کیفیت موقوفات در حوزه سلامت، علم و فناوری، عمران حرم و... از سوی بخش توسعه وقف و مشارکت‌های اجتماعی بنیاد بهره‌وری موقوفات آستان قدس رضوی دانست. این اقبال روزافزون نشان‌دهنده اعتماد مردم به آستان مقدس حضرت رضا(ع) است. آن‌ها اعتماد دارند که آستان قدس؛ امین صادقی در حفاظت، حراست، عمران و آبادانی موقوفه‌های آن‌ها و استحصال درآمد و اجرای دقیق نیات واقفان است.

این اعتمادسازی و اعتمادآفرینی در حوزه وقف، موجب گسترش استقبال مردم به وقف شده و تاکیدات تولیت فقید و شهید و تولیت فعلی در حوزه وقف در همه ابعاد وقفی و عملکردی که آستان قدس رضوی در این حوزه‌ها دارد؛ بر این اعتماد مردم به دستگاه حضرت رضا(ع) مهر تایید زده که نتیجه آن چیزی نیست جز توسعه کمی و کیفی وقف در این آستان پربرکت.

کلیه زحمتکشان بخش توسعه وقف و مشارکت‌های اجتماعی بنیاد بهره‌وری موقوفات آستان قدس رضوی به دنبال این هستند تا با رعایت و حفظ امانت در حوزه وقف، شاهد نهضت وقف رضوی بوده و بتوانند وقف بین‌المللی رضوی را نیز گسترش دهند؛ چرا که بسیاری از افراد خارج از کشور نیز مایل هستند با وقف اموال خود و تقدیم آن به آستان مقدس حضرت رضا(ع) در وقف رضوی مشارکت داشته باشند.

ورود حوزه وقف به عرصه‌های نوین

اما خدمات و برنامه‌های بخش توسعه وقف و مشارکت‌های اجتماعی بنیاد بهره‌وری موقوفات آستان قدس رضوی به همین جا ختم نمی‌شود. این بخش در تلاش است تا دایره عرصه‌های وقف را با توجه به تغییر و تحولات عصر جدید، به‌روز نموده و فرصت‌های جدیدی برای امر حسنه وقف پیش روی واقفان قرار دهد.

به همین منظور، با توجه به آینده‌پژوهی‌های متعددی که از سوی این بخش انجام شده؛ عرصه‌های جدیدی که احتمال دارد در آینده برای وقف به وجود بیاید با همراهی دانشگاه علوم رضوی و بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی در قالب پژوهش پایان‌نامه یا رساله از منظر فقه و حقوق مورد بررسی قرار می‌گیرند تا در صورت نبود مشکل یا ایراد شرعی، وقف در این عرصه‌ها نیز انجام شود.

وقف خدمت یکی از این حوزه‌هاست که امکان انجام آن در دست بررسی است تا به واسطه آن، افراد بتوانند خدمات خود را وقف آستان قدس رضوی نمایند. بسیاری از افراد در حوزه‌های مختلفی چون مهندسی، پزشکی، استادی دانشگاه، پرستاری و... خدمات و توانمندی‌هایی دارند که می‌توانند تحت شرایطی، خدمت خود را وقف آستان کبریایی شمس الشموس نمایند. وقف بیمه عمر و وقف تسهیلات بانکی نیز از دیگر عرصه‌هایی است که به عنوان یک وقف جدید در دست بررسی قرار دارد تا در آینده اجرایی شود. وقف ارز دیجیتال، وقف متاورس، وقف NFTها، وقف توکن‌ها و... همگی ابعاد جدیدی از وقف هستند که در دست پژوهش قرار دارند تا در صورت نبود مشکل و با استفتای مقام معظم رهبری در آینده‌ای نه چندان دور وارد حوزه وقف شده و نهضت وقف رضوی را توسعه دهند.

یکی دیگر از اقدامات بسیار مهم و ارزشمندی که از سوی بخش توسعه وقف و مشارکت‌های اجتماعی بنیاد بهره‌وری موقوفات آستان قدس رضوی در حال اجرایی شدن است، وقف سرمایه یا وقف سهام است که این اقدام نیز طی استفتایی از مقام معظم رهبری در دستور کار قرار گرفته و از آنجایی که طبق بیانات رهبر معظم انقلاب، تشکیل صندوق وقف سرمایه در بورس مانعی ندارد، آستان قدس رضوی به عنوان یک نهاد پیشگام، مجوز اولین صندوق وقف سرمایه را از شورای فقهی بورس دریافت نموده و اکنون مراحل نهایی شدن این طرح در دست اقدام است تا پیشنویس اساسنامه و امیدنامه آن تکمیل شود. پس از پشت سر گذاشتن مراحل مورد نیاز این طرح، صندوق وقف سرمایه فعالیت خود را شروع خواهد کرد و بر وقف سهام و مدیریت سهام موقوفه در بورس تمرکز خواهد داشت. این اقدام با توجه به تغییر و تحولاتی که در عصر جدید ایجاد شده صورت گرفته چرا که بسیاری از مردم در حال حاضر بخش اعظمی از سرمایه خود را به سهام تبدیل کرده‌اند و شاید این افراد نیز بخواهند از طریق وقف سهام به عنوان واقف رضوی معرفی شوند. بخش توسعه وقف و مشارکت‌های اجتماعی بنیاد بهره‌وری موقوفات آستان قدس رضوی برای آنکه به واقفان سهام اطمینان خاطر بدهد که نیت آن‌ها به عنوان واقف، قطعاً اجرایی خواهد شد، در استفتای دیگری از مقام معظم رهبری به رفع یک دغدغه مهم پرداخته است؛ از آنجایی که سهام ثبات ارزشی ندارد، در این راستا چه باید کرد؟ به دلیل آنکه وقف تحبیس العین است و اصل آن باید حفظ شود، حسب فرمایشات مقام معظم رهبری اگر واقف در وقف‌نامه اجازه تبدیل به احسن به متولی بدهد، طبق این دستور هرگاه متولی احساس کند که ارزش سهام در حال کاهش است یا سهام دیگری بهتر از سهام موجود می‌تواند جایگزین شود، این اختیار را خواهد داشت که بر اساس شرایط موجود تصمیم‌گیری نماید.

همه اقداماتی که ذکر شد، با این نیت در حال انجام و پیگیری هستند تا شرایطی فراهم شود که همه افرادی که در سرتاسر ایران مایل هستند به عنوان واقف رضوی خدمتی به آستان پربرکت امام هشتم داشته باشند، این فرصت را دریافت کنند.

شعار اصلی بخش توسعه وقف و مشارکت‌های اجتماعی بنیاد بهره‌وری موقوفات آستان قدس رضوی بنا بر نظام راهبری موقوفات این است که نهضت وقف رضوی چه در داخل و چه در خارج از کشور ایجاد شود.

یکی دیگر از اقدامات بسیار مهم و ارزشمندی که از سوی بخش توسعه وقف و مشارکت‌های اجتماعی بنیاد بهره‌وری موقوفات آستان قدس رضوی در حال اجرایی شدن است، وقف سرمایه یا وقف سهام است.

وقف برخط، راهی آسان برای مشارکت در نهضت وقف رضوی

آستان مقدس شمس الشموس به منظور تسهیل امر وقف و به این دلیل که افراد بتوانند به راحتی تقاضای وقف خود را ثبت نمایند؛ علاوه بر مراجعه حضوری به دفاتر مشاوره وقف، کانون‌های خدمت رضوی مستقر در سراسر کشور، مدیریت‌های املاک و اراضی آستان قدس در کشور، سازمان‌های موقوفاتی آستان و... بستر دیگری را نیز فراهم آورده و با راه‌اندازی سامانه برخط پذیرش وقف به آدرس www.vaghf.razavi.ir شرایطی در نظر گرفته تا افراد بتوانند به راحتی و بدون مراجعه حضوری، نیت وقف خود را ثبت نمایند. ثبت برخط نیت وقف در تمامی عرصه‌های وقف چون وقف دارایی، وقف مشارکتی و وقف وکالتی قابل اجرا خواهد بود. پس از ثبت اولیه درخواست وقف، از سوی بخش توسعه وقف و مشارکت‌های اجتماعی بنیاد بهره‌وری موقوفات آستان قدس رضوی با واقفان تماس برقرار شده و مدارک آن‌ها به صورت پیوست دریافت می‌شود. این امر به این دلیل اتفاق می‌افتد که بخش توسعه وقف و مشارکت‌های اجتماعی بنیاد بهره‌وری موقوفات آستان قدس رضوی یکی از وظایف مهم خود را تسهیل فرایند وقف رضوی تعریف نموده تا با ساده‌سازی فرایند وقف در یک زمان کوتاه و منطقی؛ نیت وقف داوطلبان محقق شود.

اما علاقه‌مندان به مشارکت در امر خیرخواهانه وقف برای انجام این نیت حسنه باید فرایندی را طی کنند. امر وقف در آستان مقدس امام هشتم با ثبت تقاضای واقف از طریق مراکزی که به آن اشاره شد و یا از طریق برخط آغاز، پس از آن درخواست متقاضی بررسی و پرونده تکمیل می‌شود. اگر نیت وقف به صورت املاک و اراضی باشد، تقاضای واقف مورد بازرسی قرار گرفته، گزارشی از آن ارائه و سند تنظیم می‌شود و در صورت نبودن هیچ‌گونه مشکلی، پرونده وقف تکمیل شده و به کارگروه بررسی تقاضاهای وقف ارجاع داده می‌شود. در این کارگروه، پیشنهاد پذیرش یا عدم پذیرش وقف به تولیت آستان ارائه می‌شود و پس از تایید تولیت؛ پروژه وقف وارد مرحله تنظیم وقف‌نامه عادی شده و به امضای واقف می‌رسد. پس از طی این فرایند، مرحله بعدی که تنظیم صورتجلسه قبض و اقباض است، آغاز می‌شود. موقوفه مدنظر واقف باید توسط واقف اقباض شود تا آستان قدس رضوی بتواند آن ملک را قبض نماید و پس از آن، پرونده وقف به مرحله تنظیم وقف‌نامه رسمی منتقل می‌گردد. این وقف‌نامه رسمی در محضر تنظیم و پس از آن، انتقال سند انجام شده و در نهایت نیت واقف به آستان قدس رضوی منتقل خواهد شد. در این مرحله، صورتجلسه تحویل و تحول موقوفه؛ تنظیم شده و موقوفه به آستان قدس رضوی تحویل می‌شود و به اصطلاح موقوفه متولد خواهد شد. این موقوفه به منظور بهره‌برداری به معاونت بهره‌برداری املاک و اراضی بنیاد بهره‌وری موقوفات آستان قدس رضوی تحویل داده می‌شود و در کنار آن مرکز حفاظت آستان قدس رضوی امر حفاظت و حراست از موقوفه مذکور را انجام می‌دهد. در این مرحله، معاونت بهره‌برداری املاک و اراضی؛ موقوفه تحویل گرفته شده را مورد بهره‌برداری قرار داده و از طریق انتقال آن به واحد عمران موقوفات و استحصال عواید، نیت واقف اجرایی خواهد شد.