ما را دنبال کنید
فصل هجدهم: اولاد و ذویالارحام واقفان
فصل هفدهم: حفاظ و مقابر خانوادگی واقفان
تلاوت قرآن از دیرباز تاکنون یکی از رسوم و تشریفات ثابت در حرم مطهر رضوی بوده است. با روی کار آمدن صفویه، توجه شاهان و امیران به حرم مطهر افزایش یافت و موقوفاتی به حفاظ تعلق گرفت. در نتیجه برخی از آنان برای مدفن خود در حرم، موقوفات و حفاظی تعیین کردند. از آن زمان مواجب و مستمری حفاظ از عواید موقوفات بهصورت ماهانه یا هر ۶ ماه یکبار به صورت نقدی یا غیرنقدی پرداخت میشد.
امروزه حفاظ در دو نوبت صبح و شام با لباده مشکی و نشان خدمت، در بالاسر مبارک، دارالسیاده، رواق دارالزهد و دارالحفاظ و مسجد گوهرشاد قرآن تلاوت میکنند.
در میان رقبات دارای درآمد آستان قدس رضوی ۱۵ موقوفه، تمام یا بخشی از عوایدشان برای حفاظ و قرآنخوانی بر سر مقابر خانوادگی تعیین شده است.
واقفان خیراندیشی چون: «عتیق علیبناحمد طوسی»، «خواجه علاالدین حاجی»، «بیگ آغا خانم ذوالقدر»، «مهدی قلی بیگ جغتای»، «گنجعلی خان زیگ»، «میرزا علاءالدین محمد»، «عبدالرزاق، خلف حاجی عبدالله»، «میرزا کمال و میرزا فرخ و میرزا محمد»، «جیران بانو دختر زمان شاه درانی»، «بیبی خودرو (خردو) و سرورجان خانم»، «فضلالله خان وزیر نظام»، «امام وردیخان بیات مختاری و همسرش آبجی سلطان خانم»، «سام خان شجاعالدوله ایلخانی»، «مهدی قلیخان قرائی»، «رقیه بیگم، دختر حاجی میرزا رفیع قوچانی»، «محمد و ناصرخان شجاعالدوله» بخشی از عواید موقوفهی خود را برای حفاظ حرم مطهر امام رضا(ع) اختصاص دادهاند.
فصل هجدهم: اولاد و ذویالارحام واقفان
موقوفات اولاد و ذویالارحام از موقوفاتی هستند که نقش مهمی در تحکیم بنیاد خانواده و ارتباطات خویشاوندی ایفا میکنند. هنگامی که شخصی بخواهد مالی را برای نسلها و بستگان خود باقی بگذارد، یکی از راههای پسندیده و رایج، وقف کردن آن مال برای فرزندان یا خویشاوندان است. این نوع موقوفات، ضمن آنکه یک عمل معنوی و خداپسندانه به شمار میآیند، آثار اجتماعی و اقتصادی مثبتی نیز برای خانواده و فامیل به همراه دارند.
در وقف اولاد، واقف مال خود را به گونهای وقف میکند که منافع آن به فرزندان و نسلهای بعدی وی برسد. این موضوع سبب میشود فرزندان همواره از حمایت مالی مستمر بهرهمند شوند. همچنین وقف برای ذویالارحام به معنای اختصاص دادن منافع موقوفه به خویشاوندان نسبی است. این اقدام موجبات همگرایی و اتحاد بیشتر میان اعضای خانواده بزرگ و بستگان را فراهم میکند و کمک میکند تا حتی افرادی از فامیل که کمتر برخوردارند نیز از منافع وقف منتفع شوند. در طول تاریخ بسیاری از خانوادهها با همین موقوفات توانستهاند تداوم نسل و رفاه نسبی فرزندان و بستگان خود را تضمین کنند.
در میان رقبات دارای درآمد آستان قدس رضوی ۶ موقوفه، تمام یا بخشی از عوایدشان برای اولاد و کمک به بستگان تعیین شده است.
فصل نوزدهم: مطلقه برابر وقفنامهها
موقوفات مطلقه موقوفاتی هستند که واقف، دست متولی آستان قدس رضوی را در هزینهکرد باز گذاشته تا بتواند بنا بر صلاحدید خود، عواید این موقوفات را در موارد مورد نیاز در حرم مطهر هزینه نماید.
در میان رقبات دارای درآمد آستان قدس رضوی ۵۸ موقوفه، هزینه تمام یا بخشی از عوایدشان برای موارد مورد نیاز در حرم مطهر به صلاحدید تولیت تعیین شده است.
فصل بیستم: مطلقه برابر طومارها
به جهت ذکر نشدن مصرف خاص، عواید موقوفات مذکور در طومارهای علیشاهی و عضدالملکی، با صلاحدید تولیت معزز آستان قدس رضوی، صرف مصارف اولویتدار آستان قدس رضوی میشود.
فصل بیست و یکم: موقوفات خریداری آستان قدس رضوی
رقباتی است که از محل عواید آستان قدس رضوی خریداری شده است و عواید آنها با صلاحدید تولیت معزز آستان قدس رضوی، صرف مصارف آستان قدس رضوی میشود.
فصل بیست و دوم: امور فرهنگی
«وقف فرهنگی» برخوردار ساختن اقشار محروم جامعه از مزایای عرصه فرهنگ در جهت توسعه فرهنگی جامعه است. وقف فرهنگی، کمک به پویایی و تعالی فرهنگ و ارزشهای مطلوب همچون آگاهی، دانشاندوزی و بالندگی است؛ کاری که نتیجه آن را نه تنها یک نسل بلکه نسلهای متعددی تجربه خواهند کرد.
در گذشته، وقف فرهنگی در قالب معروف و مرسوم آن در زمینههای متعددی همچون تأسیس مدارس، کمکهزینه تحصیلی طلاب و دانشآموزان، تهیه وسایل تحصیلی، وقف کتاب و کتابخانه و انتشار کتاب از درآمد موقوفات نمود پیدا میکرد، ولی امروزه عرصه فرهنگ بسیار گستردهتر و متنوعتر از گذشته شده است.
در میان رقبات دارای درآمد آستان قدس رضوی ۹ موقوفه، تمام یا بخشی از عوایدشان برای امور فرهنگی تعیین شده است.
واقفان خیراندیشی چون: «مقام معظم رهبری مدظلهالعالی»، «فاطمه پشنگ و علیرضا پشند»، «بانو مجتهدین یزدی»، «مهری برزگر»، «عمادالدین تربتی» قسمتی از عواید موقوفات خود را برای امور فرهنگی مشخص کردهاند.
عواید این موقوفات در فعالیتهایی نظیر: امور فرهنگی مرتبط با کودک و نوجوان، تهیه اقلام فرهنگی برای هیئات مذهبی، چاپ کتابهای مذهبی، تولید محتوای فرهنگی در عرصه فضای مجازی، پرداخت کمکهزینه به مؤسسات فرهنگی و ... هزینه میشود.
فصل بیست و سوم: سرمایهگذاری
فصل بیست و چهارم: متفرقه
فصل بیست و پنجم: حقالتولیه
فصل بیست و ششم: حقالنظاره
