روایتی از تلاشهای سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستانقدسرضوی در سال۱۴۰۴
به وقت کتابخوانی و موزهگردی
عضویت رایگان در کتابخانههای آستان قدس رضوی در سراسر کشور
همزمان با میلاد باسعادت حضرترضا (ع) و چند مناسبت دیگر در طول سال ۱۴۰۴ عضویت در کتابخانههای آستان قدس رضوی در سراسر کشور، رایگان شد. کتابدوستان در این مناسبتها توانستند بهصورت رایگان به عضویت کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی و همچنین کتابخانههای وابسته به این سازمان در سطح شهر مشهد و سایر شهرستانهای کشور، در آیند. این اقدام بهعنوان یک طرح تشویقی برای متقاضیان جدید و در راستای ترغیب هر چه بیشتر مردم کشور به استفاده از ظرفیتهای کتابخانههای این آستان مقدس با هدف ترویج فرهنگ مطالعه در جامعه، انجام شد.
معرفی موزه رضوی بهعنوان موزه برگزیده کشور توسط ایکوم
وجود موزههای آستان قدس رضوی در حریم ملکوتی بارگاه حضرترضا (ع)، فرصت بازدید از آثار متنوع تاریخی و هنری را برای زائران حرم رضوی مهیا میسازد. میانگین بازدید سالانه از موزههای آستان قدس رضوی، بیش از ۸۰۰ هزار نفر است که حدود ۴۰ هزار نفر از این بازدیدکنندگان را زائران غیرایرانی تشکیل میدهند. زائران غیرایرانی از کشورهایی همچون هند، پاکستان، افغانستان، عراق، آذربایجان، ازبکستان، ترکیه، اندونزی و چین از قاره آسیا و همچنین کشورهایی از سایر قارههای جهان مانند اروپا و آفریقا برای عرض ارادت به ساحت مقدس این امامهمام و در کنار آن بازدید از موزههای آستان قدس رضوی، به حرم مطهر، وارد میشوند. همزمان با «روز جهانی موزهها و هفته میراث فرهنگی» این موزه با ثبت رکوردی جدید در هشت شاخص (توسعه مدیریت، خلاقیت و نوآوری، بازدید، گردآوری، آموزش، پژوهش، حفاظت و نگهداری، اعمال استانداردهای فنی و توسعه فیزیکی)، حائز رتبه اول و بهعنوان موزه برگزیده در سال ۱۴۰۴ معرفی شد. همچنین موزه آستان قدس رضوی در این ارزیابی ایکوم در شاخصهای (معرفی، مناسبسازی موزه برای استفاده معلولان و جانبازان و فعالیت در فضای مجازی) حائز رتبه دوم و شایسته تقدیر، شناخته شد. موزه رضوی در سال ۱۴۰۴ از یک سو، در تعداد شاخصهایی که رتبه کسب کرده (۱۱ شاخص) و از سویی دیگر، در تعداد شاخصهایی که رتبههای اول را کسب کرده (۸ شاخص)، رکوردار بود و به عنوان موزه برگزیده کشور در بین موزههای بزرگ دولتی، شناخته شد.
چاپ و انتشار کتب
بخشی دیگر از اقدامات سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی مربوط به فعالیتهای فرهنگی است که شامل چاپ و انتشار کتب میشود. از جمله این فعالیتها میتوان به انتشار یک برگ از قرآن بایسنغری، انجام مراحل آمادهسازی و دریافت مجوز ارشاد و کتابخانه ملی برای انتشار کتاب «گنجینه هزار ساله»، تنظیم سه قرارداد واگذاری امتیاز نشر و چاپ فاکسیمیله (جزوه قرآنی شیخبهایی با انتشارات اردهال، نسخه خطی «المائه فی الطب» با انتشارات اردهال، نسخه خطی «سفرنامه ناصرالدین شاه» با آقای سلیمی)، انتشار کتاب «کاتالوگ منتخب صحیفههای سجادیه»، «کاتالوگ منتخب نسخههای چاپ سنگی مصور»؛ چاپ مجدد جلد سوم «اجازات العلماء» و انتشار کتاب «گنجینه هزار ساله: گزیده نفیسترین قرآنها و کتابهای ادبی» (متعلق به مرکز نسخ خطی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی)، چاپ دیجیتال جزء سیام قرآن خطی ۱۲۲، موجود در مخزن خطی جهت ارائه به تولیت معزز آستان قدس رضوی برای سفر به پاکستان؛ «کاتالوگ منتخب نهجالبلاغههای موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی» قدس رضوی اشاره کرد.
ادامه اجرای سهشنبههای علمی و فرهنگی
برپایی صدها عنوان نمایشگاه، برگزاری ۷۱۷ جلسه زنگ کتاب شامل ارائه معرفی كتاب در ۶۰ ثانيه و ارسال به پشتيبان مدارس، قصهگويی و قصهخوانی و ارسال فايل صوتی یک دقيقهای، ارسال تصاوير بدون متن برای قصهنويسی خلاق، آموزش قصهنويسی به صورت مجازی و حضوری به دانشآموزان، ارسال قصه و درخواست ضربالمثل قصه و شاهنامهخوانی، راهنمايی و مشاوره دانشآموزان جهت شركت در مسابقات طرح جابر، ارزيابی دانشآموزان فعال حوزه كتابخوانی و قصهگويی، قصهخوانی دانشآموزان و ارسال فايل صوتی، معرفی كتاب توسط دانشآموزان از كتابخانه شخصی و ارسال فيلم يا صوت، گوش دادن به قصه و ارسال نقاشی متناسب و ادامه اجرای سهشنبههای علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی با موضوعاتی همچون رونمایی از سکههای تاریخی مزین به نام مبارک محمدرسولالله (ص)، بازآفرینی موزه قرآن، معرفی تلسکوپ ۱۴۵ ساله گنجینه نجوم موزه حرم رضوی، رونمایی از «اسناد فعالیت انقلابی دانشآموزان»، رونمایی از «روزنامه جنگل»با قدمت بیش از ۱۰۰ سال، رونمایی از قدیمیترین مجله پست و تلگراف ایران، رونمایی از نهجالبلاغهخطی اهدایی رهبرشهید، معرفی ۵۷۱ نسخهخطی با محوریت صحیفهسجادیه و نگهداری از ۸۲ نسخهخطی با محوریت «زیارت جامعه کبیره» از دیگر اقدامات صورت گرفته در سال۱۴۰۴ توسط سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی میباشد.
جذب کتاب صوتی و کتاب چاپ بریل ویژه نابینایان و کمبینایان
کتابخانه آستان قدس رضوی، با بهرهگیری از ظرفیتهای کتابخانه گویای رضوی، دروازههای دانش و معارف ناب را به روی همگان باز کرد. کتابخانه گویای رضوی در سال ۱۴۰۴ اقدام به جذب ۱۷۵۰ جلد کتاب صوتی و ۳۰ جلد کتاب چاپ بریل ویژه نابینایان و کمبینایان کرد. این اقدام با پیگیریهای مستمر کتابخانه گویای رضوی، همکاریهای بین کتابخانهای و استفاده از ظرفیت کتابخوانهای افتخاری این سازمان، در راستای تکمیل مجموعه منابع صوتی این کتابخانه با هدف ارتقای سطح خدمترسانی به نابینایان و کمبینایان جامعه، انجام شد. این کتابها شامل موضوعاتی همچون ادبیات، علوم اسلامی، علوم اجتماعی، تاریخ، روانشناسی و سایر حوزههای علومانسانی بودند. کتابخانه گویای رضوی از طریق خرید، جذب منابع اهدایی، مبادله منابع با دیگر مراکز، امانت بین کتابخانهای و استفاده از ظرفیت خوانش کتاب توسط همکاران مستعد و علاقهمند سازمان، کتابهای صوتی مورد نیاز مراجعان نابینا و کمبینا را فراهم کرد.
امضای تفاهمنامه همکاری میان کتابخانه رضوی و بنیاد بینالمللی امیر علیشیر نوایی ازبکستان
در سال ۱۴۰۴ تفاهمنامه همکاری مشترک میان سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی و بنیاد بینالمللی امیر علیشیر نوایی ازبکستان در تاشکند، بهمنظور بهرهمندی از ظرفیتها، امکانات و خدمات علمی و پژوهشی دو مجموعه، در کشور ازبکستان امضا شد. هدف از امضای این تفاهمنامه تبادل تجربیات علمی در حوزههای مرمت آثار، فهرستنویسی، دیجیتالسازی نسخ خطی و کتابهای چاپ سنگی و سربی و همچنین منابع دیجیتال، عنوان شد. همچنین نشست تخصصی «از سمرقند تا توس» با محوریت نگاهی به میراث مشترک فرهنگی ایران و ازبکستان، در مشهدمقدس، برپا شد. سازمان كتابخانهها، موزهها و مركز اسناد آستان قدس رضوی همچنین در سال ۱۴۰۴، ترجمه انگلیسی ۴۲ متن از معرفی آثار موزهای در شبکههای اجتماعی موزه دیجیتال ، ترجمه عربی ۳۰ متن از معرفی آثار موزهای در شبکههای اجتماعی موزه دیجیتال را رقم زد.
همزمان با میلاد باسعادت حضرترضا (ع) و چند مناسبت دیگر در طول سال ۱۴۰۴ عضویت در کتابخانههای آستان قدس رضوی در سراسر کشور، رایگان شد. کتابدوستان در این مناسبتها توانستند بهصورت رایگان به عضویت کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی و همچنین کتابخانههای وابسته به این سازمان در سطح شهر مشهد و سایر شهرستانهای کشور، در آیند. این اقدام بهعنوان یک طرح تشویقی برای متقاضیان جدید و در راستای ترغیب هر چه بیشتر مردم کشور به استفاده از ظرفیتهای کتابخانههای این آستان مقدس با هدف ترویج فرهنگ مطالعه در جامعه، انجام شد.
معرفی موزه رضوی بهعنوان موزه برگزیده کشور توسط ایکوم
وجود موزههای آستان قدس رضوی در حریم ملکوتی بارگاه حضرترضا (ع)، فرصت بازدید از آثار متنوع تاریخی و هنری را برای زائران حرم رضوی مهیا میسازد. میانگین بازدید سالانه از موزههای آستان قدس رضوی، بیش از ۸۰۰ هزار نفر است که حدود ۴۰ هزار نفر از این بازدیدکنندگان را زائران غیرایرانی تشکیل میدهند. زائران غیرایرانی از کشورهایی همچون هند، پاکستان، افغانستان، عراق، آذربایجان، ازبکستان، ترکیه، اندونزی و چین از قاره آسیا و همچنین کشورهایی از سایر قارههای جهان مانند اروپا و آفریقا برای عرض ارادت به ساحت مقدس این امامهمام و در کنار آن بازدید از موزههای آستان قدس رضوی، به حرم مطهر، وارد میشوند. همزمان با «روز جهانی موزهها و هفته میراث فرهنگی» این موزه با ثبت رکوردی جدید در هشت شاخص (توسعه مدیریت، خلاقیت و نوآوری، بازدید، گردآوری، آموزش، پژوهش، حفاظت و نگهداری، اعمال استانداردهای فنی و توسعه فیزیکی)، حائز رتبه اول و بهعنوان موزه برگزیده در سال ۱۴۰۴ معرفی شد. همچنین موزه آستان قدس رضوی در این ارزیابی ایکوم در شاخصهای (معرفی، مناسبسازی موزه برای استفاده معلولان و جانبازان و فعالیت در فضای مجازی) حائز رتبه دوم و شایسته تقدیر، شناخته شد. موزه رضوی در سال ۱۴۰۴ از یک سو، در تعداد شاخصهایی که رتبه کسب کرده (۱۱ شاخص) و از سویی دیگر، در تعداد شاخصهایی که رتبههای اول را کسب کرده (۸ شاخص)، رکوردار بود و به عنوان موزه برگزیده کشور در بین موزههای بزرگ دولتی، شناخته شد.
چاپ و انتشار کتب
بخشی دیگر از اقدامات سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی مربوط به فعالیتهای فرهنگی است که شامل چاپ و انتشار کتب میشود. از جمله این فعالیتها میتوان به انتشار یک برگ از قرآن بایسنغری، انجام مراحل آمادهسازی و دریافت مجوز ارشاد و کتابخانه ملی برای انتشار کتاب «گنجینه هزار ساله»، تنظیم سه قرارداد واگذاری امتیاز نشر و چاپ فاکسیمیله (جزوه قرآنی شیخبهایی با انتشارات اردهال، نسخه خطی «المائه فی الطب» با انتشارات اردهال، نسخه خطی «سفرنامه ناصرالدین شاه» با آقای سلیمی)، انتشار کتاب «کاتالوگ منتخب صحیفههای سجادیه»، «کاتالوگ منتخب نسخههای چاپ سنگی مصور»؛ چاپ مجدد جلد سوم «اجازات العلماء» و انتشار کتاب «گنجینه هزار ساله: گزیده نفیسترین قرآنها و کتابهای ادبی» (متعلق به مرکز نسخ خطی کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی)، چاپ دیجیتال جزء سیام قرآن خطی ۱۲۲، موجود در مخزن خطی جهت ارائه به تولیت معزز آستان قدس رضوی برای سفر به پاکستان؛ «کاتالوگ منتخب نهجالبلاغههای موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی» قدس رضوی اشاره کرد.
ادامه اجرای سهشنبههای علمی و فرهنگی
برپایی صدها عنوان نمایشگاه، برگزاری ۷۱۷ جلسه زنگ کتاب شامل ارائه معرفی كتاب در ۶۰ ثانيه و ارسال به پشتيبان مدارس، قصهگويی و قصهخوانی و ارسال فايل صوتی یک دقيقهای، ارسال تصاوير بدون متن برای قصهنويسی خلاق، آموزش قصهنويسی به صورت مجازی و حضوری به دانشآموزان، ارسال قصه و درخواست ضربالمثل قصه و شاهنامهخوانی، راهنمايی و مشاوره دانشآموزان جهت شركت در مسابقات طرح جابر، ارزيابی دانشآموزان فعال حوزه كتابخوانی و قصهگويی، قصهخوانی دانشآموزان و ارسال فايل صوتی، معرفی كتاب توسط دانشآموزان از كتابخانه شخصی و ارسال فيلم يا صوت، گوش دادن به قصه و ارسال نقاشی متناسب و ادامه اجرای سهشنبههای علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی با موضوعاتی همچون رونمایی از سکههای تاریخی مزین به نام مبارک محمدرسولالله (ص)، بازآفرینی موزه قرآن، معرفی تلسکوپ ۱۴۵ ساله گنجینه نجوم موزه حرم رضوی، رونمایی از «اسناد فعالیت انقلابی دانشآموزان»، رونمایی از «روزنامه جنگل»با قدمت بیش از ۱۰۰ سال، رونمایی از قدیمیترین مجله پست و تلگراف ایران، رونمایی از نهجالبلاغهخطی اهدایی رهبرشهید، معرفی ۵۷۱ نسخهخطی با محوریت صحیفهسجادیه و نگهداری از ۸۲ نسخهخطی با محوریت «زیارت جامعه کبیره» از دیگر اقدامات صورت گرفته در سال۱۴۰۴ توسط سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی میباشد.
جذب کتاب صوتی و کتاب چاپ بریل ویژه نابینایان و کمبینایان
کتابخانه آستان قدس رضوی، با بهرهگیری از ظرفیتهای کتابخانه گویای رضوی، دروازههای دانش و معارف ناب را به روی همگان باز کرد. کتابخانه گویای رضوی در سال ۱۴۰۴ اقدام به جذب ۱۷۵۰ جلد کتاب صوتی و ۳۰ جلد کتاب چاپ بریل ویژه نابینایان و کمبینایان کرد. این اقدام با پیگیریهای مستمر کتابخانه گویای رضوی، همکاریهای بین کتابخانهای و استفاده از ظرفیت کتابخوانهای افتخاری این سازمان، در راستای تکمیل مجموعه منابع صوتی این کتابخانه با هدف ارتقای سطح خدمترسانی به نابینایان و کمبینایان جامعه، انجام شد. این کتابها شامل موضوعاتی همچون ادبیات، علوم اسلامی، علوم اجتماعی، تاریخ، روانشناسی و سایر حوزههای علومانسانی بودند. کتابخانه گویای رضوی از طریق خرید، جذب منابع اهدایی، مبادله منابع با دیگر مراکز، امانت بین کتابخانهای و استفاده از ظرفیت خوانش کتاب توسط همکاران مستعد و علاقهمند سازمان، کتابهای صوتی مورد نیاز مراجعان نابینا و کمبینا را فراهم کرد.
امضای تفاهمنامه همکاری میان کتابخانه رضوی و بنیاد بینالمللی امیر علیشیر نوایی ازبکستان
در سال ۱۴۰۴ تفاهمنامه همکاری مشترک میان سازمان کتابخانهها، موزهها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی و بنیاد بینالمللی امیر علیشیر نوایی ازبکستان در تاشکند، بهمنظور بهرهمندی از ظرفیتها، امکانات و خدمات علمی و پژوهشی دو مجموعه، در کشور ازبکستان امضا شد. هدف از امضای این تفاهمنامه تبادل تجربیات علمی در حوزههای مرمت آثار، فهرستنویسی، دیجیتالسازی نسخ خطی و کتابهای چاپ سنگی و سربی و همچنین منابع دیجیتال، عنوان شد. همچنین نشست تخصصی «از سمرقند تا توس» با محوریت نگاهی به میراث مشترک فرهنگی ایران و ازبکستان، در مشهدمقدس، برپا شد. سازمان كتابخانهها، موزهها و مركز اسناد آستان قدس رضوی همچنین در سال ۱۴۰۴، ترجمه انگلیسی ۴۲ متن از معرفی آثار موزهای در شبکههای اجتماعی موزه دیجیتال ، ترجمه عربی ۳۰ متن از معرفی آثار موزهای در شبکههای اجتماعی موزه دیجیتال را رقم زد.