تلاش «دانشگاه علوم اسلامی رضوی» برای تحقق مأموریت تمدنی اسلامی
پایگاهی برای بازتعریف «تبلیغ دین» در دنیای معاصر
با فرهنگ مخاطب و بهرهگیری از ابزارهای نوین ارتباطی است. به همین دلیل، این مرکز تخصصی میکوشد مبلغان را با روشهای جدید تبلیغ، تکنیکهای اقناع و ارتباط و همچنین مهارتهای بینفرهنگی آشنا کند.
رشته تبلیغ و ارتباطات دینی؛ پاسخی به نیازهای جهان معاصر
تحول دیگر دانشگاه علوم اسلامی رضوی، راهاندازی رشته «تبلیغ و ارتباطات دینی» در مقطع کارشناسیارشد است. این رشته در پاسخ به خلأ موجود در فضای علمی کشور طراحی شد؛ خلأیی که از نیاز روزافزون به نیروهای متخصص در حوزه تبلیغ و ارتباطات دینی سرچشمه میگیرد. با گسترش فناوریهای ارتباطی و سهولت رفتوآمد میان کشورها، شهرهای زیارتی مانند مشهد به کانونهای ارتباطی و فرهنگی جهان اسلام بدل شدهاند. مشهد بهعنوان پایتخت معنوی ایران و جایگاه حرممطهر امامرضا (ع)، سالانه میزبان بیش از ۳۰ میلیون زائر از داخل و خارج کشور است. چنین ظرفیتی، فرصتی بینظیر برای تبلیغ دین و گفتوگوی میان ادیان فراهم میکند. از این رو، دانشگاه علوم اسلامی رضوی تلاش کرده با ایجاد این رشته، کادر علمی و اجرایی لازم را برای بهرهگیری از این ظرفیت تربیت کند. هدف این رشته تنها تربیت مبلغان سنتی نیست، بلکه پرورش پژوهشگرانی است که بتوانند در عرصه سیاستگذاری، مدیریت نهادهای دینی، گفتوگوی بینالادیان و تحلیل مسائل ارتباطی جهان اسلام نقش ایفا کنند. دانشآموختگان این رشته، پس از گذراندن دوره تحصیلی، قادر خواهند بود هم در صحنههای عملی تبلیغ دینی حاضر شوند و هم در نهادهای علمی و فرهنگی به تولید دانش بپردازند.
مشهد؛ قطب ارتباطات دینی و فرهنگی جهان اسلام
مشهد مقدس، علاوه بر جایگاه مذهبی بهعنوان حرم امامرضا (ع)، یکی از مهمترین کانونهای فرهنگی و تمدنی جهان اسلام است. سالیانه میلیونها زائر از کشورهای مختلف به این شهر سفر میکنند و همین رفتوآمد، مشهد را به شهری بینالمللی بدل کرده است. دانشگاه علوم اسلامی رضوی با درک این موقعیت، برنامهریزیهای خود را به گونهای انجام داده که تبلیغ و ارتباطات دینی در سطح جهانی مورد توجه قرار گیرد. در واقع، این دانشگاه خود را بخشی از شبکه ارتباطی جهان اسلام میداند و مأموریتش را نه تنها پاسخگویی به نیازهای داخلی، بلکه مشارکت در گفتوگوهای میانفرهنگی تعریف کرده است. به همین دلیل، راهاندازی رشته تبلیغ و ارتباطات دینی و تأسیس مرکز تخصصی تبلیغ، کاملاً در پیوند با جایگاه مشهد بهعنوان پایتخت فرهنگی جهان اسلام است.
دانشگاه در مسیر تحول
یکی از چالشهای اصلی مراکز دینی، تبدیل پژوهشهای نظری به راهکارهای عملی است. دانشگاه علوم اسلامی رضوی در سالهای اخیر تلاش کرده این فاصله را کم کند. ایجاد مرکز مهارتافزایی یکی از این اقدامات است؛ مرکزی که میکوشد دانشجویان و طلاب را علاوه بر مباحث علمی، با مهارتهای عملی تبلیغ و ارتباطات آشنا کند. از سوی دیگر، فعالیتهای پژوهشی دانشگاه از حالت صرفاً بنیادی به سمت کاربردی سوق داده شده است. به گفته مسئولان دانشگاه، هدف آن است که پژوهشها مستقیماً به رفع نیازهای تبلیغی و فرهنگی آستان قدس رضوی و دیگر نهادهای دینی کمک کنند. این تغییر رویکرد، دانشگاه را از یک مرکز صرفاً آموزشی به نهادی حلمسئله و آیندهساز بدل کرده است.
تعامل با ادیان و مذاهب در مقیاس جهانی
یکی از ابعاد مهم فعالیتهای دانشگاه علوم اسلامی رضوی، نگاه تمدنی به تبلیغ دین است. این دانشگاه تبلیغ را صرفاً انتقال آموزههای دینی نمیداند، بلکه آن را بخشی از یک مأموریت بزرگتر میبیند: ساختن تمدن نوین اسلامی. از همین رو، تبلیغ دین در این دانشگاه با گفتوگو، تعامل و همزیستی مسالمتآمیز با دیگر ادیان همراه است. مسئولان دانشگاه معتقدند که امروز جهان بیش از هر زمان دیگر نیازمند گفتوگوی ادیان برای حل مسائل مشترک بشری است. از نگاه آنان، زیارت و معارف رضوی میتواند بستری برای این گفتوگو باشد.
اعزام مبلغ به مناطق مختلف
با توجه به اصالت حوزوی دانشگاه رضوی و تأکید مقام معظم رهبری بر اینکه تبلیغ، مهمترین وظیفه و اولویت حوزههای علمیه است، این نهاد حوزوی اهتمام ویژهای به امر تبلیغ دینی دارد. دانشگاه علوم اسلامی رضوی در مناسبتهای مختلف تبلیغی، بهصورت فردی و گروهی تعدادی از طلاب را برای انجام این رسالت خطیر به مناطق مختلف اعزام میکند. همچنین به منظور رشد علمی و ارتقای توان تبلیغی مبلغان، دورههای آموزشی متعددی را با همکاری مؤسسات مرتبط برای توانمندسازی آنان برگزار مینماید. تأسیس مرکز تبلیغ و تهذیب دانشگاه نیز با هدف تقویت، ساماندهی و برنامهریزی بهتر فعالیتهای تبلیغی صورت گرفته است.
دانشگاهی برای گفتوگوی تمدنها بر محور زیارت
دانشگاه علوم اسلامی رضوی امروز در آستانه مرحلهای تازه قرار دارد. از یک سو، با تربیت مبلغان بینالمللی و ایجاد رشتههای نوین، در حال گسترش ظرفیتهای آموزشی و پژوهشی خود است و از سوی دیگر، با نگاه تمدنی به تبلیغ دین، میکوشد در سطحی فراتر از مرزها ایفای نقش کند. چشمانداز این دانشگاه، تبدیلشدن به یک مرکز مرجع در جهان اسلام است؛ مرکزی که بتواند از دل سنتهای حوزوی و میراث رضوی، پاسخهای نو به نیازهای دنیای معاصر ارائه دهد. چنین رویکردی، نهتنها جایگاه دانشگاه علوم اسلامی رضوی را ارتقا میدهد، بلکه ظرفیت مشهد و آستان قدس رضوی را نیز بهعنوان قطب فرهنگی و معنوی جهان اسلام برجسته میسازد. امروز دیگر دانشگاه علوم اسلامی رضوی تنها یک مرکز آموزشی نیست؛ بلکه نهادی تمدنی است که مأموریتش تبلیغ دین در تراز جهانی است. از تأسیس مرکز تخصصی تبلیغ تا راهاندازی رشته تبلیغ و ارتباطات دینی، همه نشان میدهد که این دانشگاه در مسیر تازهای گام گذاشته است؛ مسیری که هدف نهایی آن، تحقق تمدن نوین اسلامی بر پایه معارف اهلبیت (ع) و بهویژه سیره امامرضا (ع) است. این دانشگاه با تکیه بر گذشتهای درخشان و نگاهی رو به آینده، میتواند الگویی برای دیگر مراکز دینی و علمی جهان اسلام باشد؛ الگویی که سنت و نوآوری، آموزش و تبلیغ و محلی بودن و جهانی اندیشیدن را در کنار یکدیگر جمع کرده است.