«رواق کودک»؛ در خدمت آشناسازی کودکان با مفاهیم دینی
بهشت کوچک زائران خردسال
شکلگیری یک ایده، از «کبوترانه» تا «رواق کوثر»
ماجرا از سالها پیش با برگزاری برنامههای پراکنده برای کودکان آغاز شد. نمایشگاه کبوترانه از سال ۱۳۸۸ در ایوان باب الهادی (ع) شکل گرفت و تا پایان سال ۱۳۹۹ پذیرای زائران کودک بود. برنامههای قصهگویی، مسابقه و نمایش پای ثابت برنامههای کبوترانه بود. استقبال پرشور کودکان و خانوادهها نشان داد که باید این فضا ارتقا پیدا کرده و منسجمتر به کار خود ادامه دهد. به خصوص که فرسودگی محیط و امکانات نیز بر این موضوع صحه میگذارد.
یکی از پرمراجعهترین بخشهای حرم
این تجربه به مرور به شکلگیری «رواق کودک» انجامید؛ فضایی مستقل در رواق کوثر واقع در بابالکاظم که از سال ۱۴۰۰ در فضایی به وسعت یکهزار و ۲۰۰ متر مربع رسماً افتتاح شد و عنوان «رواق کودک» را بر خود گرفت. رواقی که ظرفیت پذیرش یکصد کودک در هر ساعت را دارد. از آن زمان تاکنون، این مکان به یکی از پرمراجعهترین بخشهای فرهنگی حرم برای زائران کوچکِ ۵ تا ۱۰ ساله تبدیل شده است.
معماری و طراحی، ویژه کودکان
برخلاف بسیاری از فضاهای مذهبی که گاه برای کودک پرابهت و دور از دسترس به نظر میآیند، رواق کودک با طراحی ویژه، به زبان کودکان حرف میزند. درون رواق، فضاهایی برای بازیهای حرکتی، کارگاههای نقاشی، نمایش عروسکی و کتابخوانی تعبیه شده است. حتی کتابخانهای کوچک با عنوان «کتابخانه کودک» در اینجا قرار دارد که قصههای رضوی را با زبانی ساده در اختیار خردسالان میگذارد.
آمارهایی روایتگر
خدماتدهی رواق تخصصی کودک در حرم مطهر با حدود ۱۰ هزار و ۲۰۰ برنامه در قالب ۴۴۳ هزار نفر ساعت اجرا توسط خادمیاران و مربیان انجام میشود. رواق کودک روزانه به طور میانگین پذیرای بیش از ۱۲۰۰ کودک در قالب پذیرش گروههای ۲۵ نفره است که با توجه به استقبال شایان توجه در برخی روزها حتی تا بیش از ۱۵۰۰ نفر، که این آمارها حکایت از پذیرش بیش از ۵۵۰ هزار کودک به طور سالانه در این رواق دارد. این عدد به خوبی نشان میدهد که رواق کودک دیگر یک فعالیت حاشیهای نیست، بلکه بخش جدی و پرطرفدار از مجموعه فرهنگی حرم است.
آرامش والدین در زیارت
یکی از مهمترین کارکردهای رواق کودک، فراهم کردن فرصت زیارت بدون دغدغه برای والدین است. مادر و پدری که با کودک خردسال وارد حرم میشوند، میتوانند او را در این رواق امن و شاد بگذارند و خود با آرامش بیشتری به زیارت بپردازند. بسیاری از والدین در گفتگوها اذعان کردهاند که «اگر رواق کودک نبود، شاید اصلاً امکان زیارت برایمان فراهم نمیشد.» این تجربه، نشاندهنده پیوند عمیق خدمات فرهنگی با نیازهای واقعی زائران است.
افزایش ظرفیت و استقبال روزافزون
طبق آمار، ظرفیت رواق کودک در سالهای اخیر از ۸۰۰ نفر به ۱۵۰۰ نفر در روز افزایش یافته است. همچنین مدت زمان حضور کودکان از نیمساعت به حدود یکساعت گسترش یافته تا خانوادهها فرصت بیشتری برای زیارت داشته باشند. این توسعه نشان میدهد که رواق کودک دیگر صرفاً یک تجربه نوپا نیست، بلکه به نیاز جدی زائران بدل شده است.
ماجرا از سالها پیش با برگزاری برنامههای پراکنده برای کودکان آغاز شد. نمایشگاه کبوترانه از سال ۱۳۸۸ در ایوان باب الهادی (ع) شکل گرفت و تا پایان سال ۱۳۹۹ پذیرای زائران کودک بود. برنامههای قصهگویی، مسابقه و نمایش پای ثابت برنامههای کبوترانه بود. استقبال پرشور کودکان و خانوادهها نشان داد که باید این فضا ارتقا پیدا کرده و منسجمتر به کار خود ادامه دهد. به خصوص که فرسودگی محیط و امکانات نیز بر این موضوع صحه میگذارد.
یکی از پرمراجعهترین بخشهای حرم
این تجربه به مرور به شکلگیری «رواق کودک» انجامید؛ فضایی مستقل در رواق کوثر واقع در بابالکاظم که از سال ۱۴۰۰ در فضایی به وسعت یکهزار و ۲۰۰ متر مربع رسماً افتتاح شد و عنوان «رواق کودک» را بر خود گرفت. رواقی که ظرفیت پذیرش یکصد کودک در هر ساعت را دارد. از آن زمان تاکنون، این مکان به یکی از پرمراجعهترین بخشهای فرهنگی حرم برای زائران کوچکِ ۵ تا ۱۰ ساله تبدیل شده است.
معماری و طراحی، ویژه کودکان
برخلاف بسیاری از فضاهای مذهبی که گاه برای کودک پرابهت و دور از دسترس به نظر میآیند، رواق کودک با طراحی ویژه، به زبان کودکان حرف میزند. درون رواق، فضاهایی برای بازیهای حرکتی، کارگاههای نقاشی، نمایش عروسکی و کتابخوانی تعبیه شده است. حتی کتابخانهای کوچک با عنوان «کتابخانه کودک» در اینجا قرار دارد که قصههای رضوی را با زبانی ساده در اختیار خردسالان میگذارد.
آمارهایی روایتگر
خدماتدهی رواق تخصصی کودک در حرم مطهر با حدود ۱۰ هزار و ۲۰۰ برنامه در قالب ۴۴۳ هزار نفر ساعت اجرا توسط خادمیاران و مربیان انجام میشود. رواق کودک روزانه به طور میانگین پذیرای بیش از ۱۲۰۰ کودک در قالب پذیرش گروههای ۲۵ نفره است که با توجه به استقبال شایان توجه در برخی روزها حتی تا بیش از ۱۵۰۰ نفر، که این آمارها حکایت از پذیرش بیش از ۵۵۰ هزار کودک به طور سالانه در این رواق دارد. این عدد به خوبی نشان میدهد که رواق کودک دیگر یک فعالیت حاشیهای نیست، بلکه بخش جدی و پرطرفدار از مجموعه فرهنگی حرم است.
آرامش والدین در زیارت
یکی از مهمترین کارکردهای رواق کودک، فراهم کردن فرصت زیارت بدون دغدغه برای والدین است. مادر و پدری که با کودک خردسال وارد حرم میشوند، میتوانند او را در این رواق امن و شاد بگذارند و خود با آرامش بیشتری به زیارت بپردازند. بسیاری از والدین در گفتگوها اذعان کردهاند که «اگر رواق کودک نبود، شاید اصلاً امکان زیارت برایمان فراهم نمیشد.» این تجربه، نشاندهنده پیوند عمیق خدمات فرهنگی با نیازهای واقعی زائران است.
افزایش ظرفیت و استقبال روزافزون
طبق آمار، ظرفیت رواق کودک در سالهای اخیر از ۸۰۰ نفر به ۱۵۰۰ نفر در روز افزایش یافته است. همچنین مدت زمان حضور کودکان از نیمساعت به حدود یکساعت گسترش یافته تا خانوادهها فرصت بیشتری برای زیارت داشته باشند. این توسعه نشان میدهد که رواق کودک دیگر صرفاً یک تجربه نوپا نیست، بلکه به نیاز جدی زائران بدل شده است.