همچنین در این اسناد به «هزینههای انجامشده توسط آستانقدس جهت جذامیان قلعه محرابخان» در سال ۱۳۰۲ هجریقمری، «درخواست رییس بلدیه مشهد از تولیت آستانقدس برای جلوگیری از ورود جذامیان قریه محرابخان به داخل شهر بهمنظور حفظ بهداشت» در سال ۱۳۰۵ هجری شمسی و «گزارش جذامیخانه شامل تعداد جذامیان، کمکهای اشخاص و صورت هزینههای انجامشده» در سال ۱۳۰۹ هجری شمسی اشاره شده است.
قدیمیترین سند جذامیخانه مربوط به سال ۱۳۰۲ هجریقمری است که در آن پرداخت مواجب نادعلی (پرستار و خادم جذامیخانه) و تهیه نان برای جذامیان قلعه محرابخان بیان شده است.
در دوره قاجار (سال ۱۳۰۲ هجریقمری) و زمان تولیت میرزا عبدالوهاب خان آصفالدوله شیرازی، بهمنظور جلوگیری از شیوع بیماری جذام و رعایت حال زائران و مجاوران، این بیماران از سطح شهر مشهد جمعآوری شده و در قلعه محرابخان، موقوفه بارگاه امامهشتم (ع) اسکان داده شدند.
اسناد مکتوب آرشیو مدیریت اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی نشاندهنده انجام اقدامات رفاهی و عمرانی این آستان مقدس برای جذامیان است. نخستین و مؤثرترین این اقدامات تأمین خوراک و پوشاک جذامیان است و بیشترین اسناد نیز به این موضوع اختصاص دارد.
ساختمان جذامیخانه در دوره قاجار، فضای کوچکی برای نگهداری جذامیان و مستخدمان آن بود. در زمان تولیت محمدولی اسدی، در راستای رفاه و آسایش این قشر محروم و بیمار، ساختمانی وسیعتر بنیان نهاده شد.
حتی بعدها مدرسهای نیز برای تحصیل کودکان سالم این بیماران در مکان جذامیخانه بنا شد. در نهایت این مکان در سال ۱۳۲۶ با تمامی اثاث و کلیه متعلقات، به وزارت بهداری واگذار شد.
موقوفات جذامیها
عواید موقوفه ۳۷۱۰ آستان قدس رضوی که برابر آن ۱۲۵ رقبه وقف شده، برای مصرف امور فرهنگی، حرم مطهر، بهداشت و توسعه بیمارستان امام رضا (ع)، یتیمان، نوانخانه و از جمله جذامیخانه تعیین شده است که هر ساله برابر نظر واقف سهم هر یک از موقوفٌعلیهم به مجموعههای ذیربط ابلاغ و به نیات واقف برابر مفاد وقفنامه عمل میشود.
ضمناً علاوه بر کمک مالی که از محل موقوفات مطلقه برای جذامیان میشود، سهم جذامیان از موقوفه ۳۷۱۰ نیز به معاونت محرومیتزدایی آستان قدس تحویل تا به مصارف جذامیان برساند.
آغاز ساخت ۳۲ مسکن برای جذامیان در دهه کرامت ۱۴۰۴
سال ۱۴۰۴ چراغی برای بیماران جذامی در مشهد روشن شد. همزمان با دهه کرامت کلنگ ساخت ۳۲ واحد مسکونی ویژه جذامیان در نزدیکی بیمارستان شهید هاشمینژاد مشهد با حضور قائممقام تولیت آستان قدس رضوی و مسئولان دانشگاه علوم پزشکی مشهد به زمین زده شد. آنجا همان مکانی بود که سالها محل سکونت خانوادههای مبتلا به جذام بوده است.
ساخت طرح در زمینی به مساحت حدود ۳۰۰ مترمربع با تدبیر دانشگاه علوم پزشکی و پس از جلسات مشترک با شهرداری، به آستان قدس رضوی واگذار شد.
این ساختمان با ۳۲ واحده در ۶ طبقه با اعتبار اولیه ۷۰۰ میلیارد ریال از سوی آستان قدس رضوی طی مدت ۲ سال به بهرهبرداری خواهد رسید و در اختیار جذامیان قرار خواهد گرفت.