خواجه عتیق از واقفان بزرگ ایرانی است که بیش از ۲۰ موقوفه را تقدیم آستان قدس رضوی کرده است. در واقع میتوان بزرگترین واقف یا واقف بیرقیب دانست چراکه افتخارات فراوانی را در مدت حیات خویش به دست آورده است. مهارت در شاعری، خوشنویسی و صحافی از دیگر ویژگیها و تواناییهای مهم و قابل توجه خواجه عتیق به شمار میرود.
علیا بن احمد ملک اسماعیل طوسی معروف به خواجه عتیق منشی است و از او به عنوان نخستین متولی آستان قدس یاد میشود. عتیق از نوادگان خواجه نصیرالدین طوسی و از دولتمردان و هنرمندان دوره شاه اسماعیل اول و شاه طهماسب صفوی بوده است که وقفنامه طویلی در آستان قدس رضوی دارد؛ وقفنامهای که قدیمیترین جلد موجود در آستان قدس رضوی است.
موقوفات این واقف بزرگ شامل تمامی املاک، مزارع، باغات، مسکونات و حمام میشود و همین وقفهای گسترده او را به بزرگترین واقف و دارنده بیشترین رقبات وقفی آستان قدس رضوی تبدیل کرده است.
خواجه عتیق از استادان بزرگ و ماهر خط تعلیق بوده و دستی هم در صحافی، جلدسازی و تذهیب داشته است. این میزان از نبوغ هنری او در عرصه کتابت، انشاء و شاعری او را به سمت سرودن رباعی سوق داد. او در سالهای حکمرانی شاه اسماعیل، به منصب منشیان پیوست و پس از مدتی نیز به ریاست دیوان انشاء رسید.
طبق دادههای رسمی موجود، اطلاعات دقیقی در مورد مرگ خواجه عتیق منشی وجود ندارد اما گفته میشود پیکر او جنب مدرسه شاهرخی مشهد به خاک سپرده شده است.