
زیر چتر امنیت
در سال ۱۳۹۷ بنا به دستور تولیت وقت آستان قدس رضوی و تصویب ستاد کل نیروهای مسلح، یگان حفاظت آستان قدس رضوی با هدف حفاظت و صیانت از موقوفات، تأسیسات و اموال آستان قدس رضوی در سراسر کشور، تاسیس شد.
تعریف یگان حفاظت طبق دستورالعمل ابلاغی:
یگان حفاظت : تشکیلاتی حفاظتی – انتظامی ، با سلسله مراتب خاص و سازماندهی و فرماندهی متمرکز است که برابر قانون ، با موافقت و مجوز ستاد کل نیروهای مسلح در دستگاههای اجرایی ، تحت نظر بالاترین مقام دستگاه مربوط تشکیل و از نظر به کارگیری سلاح و مهمات تابع ضوابط نیروهای مسلح می باشند و با رعایت ضوابط نیروی انتظامی در راستای اجرای ماموریت و وظایف محوله، در حوزه استحفاظی خود، ایفای نقش می نماید.
ماموریت یگان حفاظت آستان قدس رضوی طبق دستورالعمل ابلاغی ستاد کل نیروهای مسلح:
طبق ماده ۵ دستورالعمل اختصاصی تشکیل یگان حفاظت آستان قدس رضوی، ماموریت یگان عبارت است از : صیانت و حفاظت از زیر ساخت ها، اماکن و اموال آستان و انجام بخشی از وظایف انتظامی و حفاظتی ناجا، بر اساس ابلاغ ستاد کل در این خصوص، در حوزه استحفاظی.
حوزه جغرافیایی فعالیت یگان حفاظت آستان قدس رضوی در راستای رسالت و مأموریتی که ستاد کل نیروهای مسلح در دستورالعمل ابلاغی تشکیل یگان حفاظت آستان قدس رضوی، برای این یگان تعیین کرده ؛ در جغرافیای آستان و شامل اماکن و موقوفات آستان قدس رضوی در سراسر ایران
می شود. به جز استان خراسان رضوی که ستاد فرماندهی یگان در آن (مشهد مقدس) واقع است و عمده موقوفات آستان قدس رضوی نیز در این استان قرار دارد، یگان حفاظت در ۸ استان (تهران، قزوین، اصفهان، کرمان، خراسان جنوبی، گیلان، گلستان، خراسان شمالی) و همچنین ۴ شهرستان تربت حیدریه (شامل تربت حیدریه، کاشمر، فریمان، تربت جام، انابد، خلیل آباد و ...)، سرخس، قوچان و نیشابور که میزان موقوفات آستان قدس رضوی در آنها بیشتر است، یک فرمانده استانی و شهرستانی دارد که ضمن همکاری تنگاتنگ با حوزه های املاک و اراضی و موقوفات آستان قدس رضوی، در امر حفاظت (گشت زنی، رفع تصرفات، خلع ید و ...) و صیانت از موقوفات آستان قدس رضوی فعالیت می کنند.
بخشی از فعالیت های یگان حفاظت در حوزه حرم مطهر رضوی با هدف برخورد با جرایم مشهود است . در داخل حرم مطهر رضوی، یگانی ذیل ستاد فرماندهی به نام یگان صیانت حرم مطهر رضوی برای انجام خدمات انتظامی، مستقر شده که وظیفه کشف جرم، برخورد با جرائم مشهود، جلوگیری از سرقت، پیشگیری و برخورد با ناهنجاری های اجتماعی و ... را بر عهده دارد. در واقع هر ماموریتی که پلیس در خارج از حرم مطهر بر عهده دارد، یگان صیانت حرم مطهر نیز همان وظایف و ماموریت ها را در داخل حرم مطهر مطهر انجام میدهد.
بخش دیگری از وظایف یگان حفاظت نیز خارج از حرم مطهر و مربوط به حفاظت از املاک و اراضی موقوفه، تأسیسات، اموال و اماکن و سایر موقوفات آستان قدس رضوی است و در واقع، هر آنچه که واقفان وقف آستان مقدس رضوی کرده اند، حفاظت از آن جزء وظایف و ماموریت های اصلی یگان حفاظت آستان قدس رضوی می شود.
چند پلاک موقوفه در سراسر کشور داریم؟
در کل کشور یک هزار و ۱۳۵ پلاک موقوفه وجود دارد که شامل یک میلیون و صدهزار هکتار از اراضی می شود و در کل اراضی موقوفه ، حدود ۳۵۰هزار مستأجر وجود دارد.
نیروهایی که همواره جان فشانی می کنند
در ایام خاص امنیتی جامعه نیز، وظیفه حفاظت و صیانت اماکن مربوط به آستان قدس رضوی با یگان حفاظت است و چنانچه جرمی اتفاق افتد نیروی انتظامی نیز ورود پیدا می کند.در حقیقت در همه ایام به ویژه در ایام امنیتی، نیروی های یگان حفاظت هر لحظه در حال جان فشانی هستند و در این شرایط پرسنل انتظامی یگان با لباس نظامی و به صورت مسلح در اماکن مستقر می شوند و کمک شایانی به حفظ امنیت می کنند.
اراضی موقوفه در سراسر کشور چند هکتار است؟
اراضی موقوفه آستان قدس رضوی، یک میلیون و صدهزار هکتار در ۳۱ استان کشور است که نیروهای یگان حفاظت با گشت زنی مداوم از املاک موقوفه رضوی پاسداری می کنند.
واضح و روشن است که در صورت عدم صیانت و حفاظت چه سرنوشتی در انتظار املاک و اموال آستان مقدس حضرت رضا(ع) خواهد بود .
حفاظت از موقوفات تعطیلی بردار نیست
بیشترین تصرفاتی که در گذشته اتفاق می افتاد مربوط به ایام تعطیلات بود . در حال حاضر یگان حفاظت آستان قدس رضوی در تعطیلات، گشت های فوق العاده تدارک دید ه است تا متصرفان بدانند که نیروهای یگان حفاظت در صیانت و حفاظت از موقوفات آستان مقدس رضوی، همواره بیدار و هوشیارند.
همچنین در هر نقطه کشور، حفاظت از گنجینه ها و موزه ها و هر آنچه که اموال آستان مقدس رضوی محسوب می شود اعم از اموال منقول و غیرمنقول بر عهده یگان حفاظت است.
نیروهای شاغل در یگان حفاظت آستان قدس رضوی، ترکیبی از نیروهای رسمی، پیمانی و قراردادی آستان قدس رضوی، نیروهای شرکتی (شرکتهای حفاظتی و مراقبتی) و تعدادی از نیروهای انتظامی هستند که از فراجا مأمور به خدمت به یگان حفاظت شده اند .
آموزش نیروهای شاغل در یگان حفاظت:
یکی از دغدغه ها و امور اصلی که یگان حفاظت از بدو تاسیس در برنامه خود قرار داده، آموزش و توانمندسازی نیروها بوده که در این راستا، نسبت به ارائه آموزش های تخصصی به ایشان اقدام نموده است که
تا کنون حدود ۹۵٪ نیروهایی که رابطه استخدامی مستقیم با آستان قدس رضوی داشته اند، نسبت به شرکت در دوره های تخصصی ۱۸۲ ساعته در یگان ویژه استان خراسان رضوی و همچنین در ستاد فرماندهی انتظامی استان خراسان رضوی اقدام نموده اند. همچنین ایشان دوره های ضابطان خاص قضایی را گذرانده و گواهینامه آموزش تخصصی و کارت ویژه ضابطان خاص قوه قضاییه را دریافت نموده اند.
همچنین ضابطین خاص قوه قضائیه، مجاز به بازداشت و تهیه گزارش و تشکیل پرونده قضائی هستند که مورد تائید مرجع قضایی نیز قرار می گیرد و این ضابطان صرفا در حوزه جغرافیایی و استحفاظی خود، مجاز به برخورد و بازداشت متخلفان، متصرفان
و ... می باشند.
سد محکم
در مقابل تصرف و زمینخواری
یگان حفاظت آستان قدس رضوی مسئولیت نگهداری و حفاظت از ابنیه و اراضی موقوفه این آستان را بر عهده دارد. این یگان حدود ۱۶۰ مکان در مشهد و بیش از ۳۵۰ موقعیت در سراسر کشور را پوشش میدهد و در کنار حفاظت از ساختمانها، نقش اصلی را در صیانت و نظارت بر املاک و زمینهای موقوفه آستان قدس ایفا میکند.
املاک آستان قدس به سه بخش تقسیم میشوند: املاک مازاد ششدانگ (ثبت رسمی به نام آستان و مشمول نشدن اصلاحات ارضی)، زمینهایی که مشمول قانون اصلاحات ارضی شده و برای هرکدام زارع، حق زارعانهای دارند و زمینهای مشاعی که تنها بخشی از آن وقف شده است. سهم گستردهای از اراضی و حریم شهر مشهد (تا ۶۰ درصد) و بخشهایی از زمینهای کشور، موقوفه آستان قدس است.یگان حفاظت با گشتهای منظم روزانه و شبانه، رفع تصرف فوری اراضی، جمعآوری آلونکها، جلوگیری از تغییرکاربریهای غیرمجاز و استفاده از ظرفیت شورای حقوق بیتالمال، مسئولیت مقابله با زمینخواری را بر عهده دارد. همچنین، با اقدامات اطلاعرسانی مانند نصب تابلو و دیوارنویسی، کاهش تخلفات و آگاهیرسانی به مردم و جلوگیری از کلاهبرداریهای ملکی را رقم میزند.
تشکیل این یگان با هدف برخورداری از ابزار قانونی و بهرهمندی از اختیارات اجرایی صورت گرفت و اکنون، یگان حفاظت قادر است احکام قضایی را بیواسطه اجرا، اراضی تصرفشده را بازپسگیری و وجوه حاصل را صرف امور آستان کند. عملکرد موفق یگان (رفع ۹۰ درصدی تصرفات) نقشی کلیدی در خدمت به زائران و مصونیت موقوفات داشته است.