هدف، صیانت از موقوفات است
سال ۱۳۶۸ به دستور تولیت فقید، دفتر کل موقوفات تشکیل شد و این موضوع با امضای قائممقام وقت به همه واحدهای تابعه ابلاغ شد. در این ابلاغیه، وظایف عمده دفتر کل موقوفات که بعدها به مدیریت موقوفات ارتقا یافت، صیانت از موقوفات حضرت رضا g، عمل برابر نیّات واقفان و در نتیجه تفکیک عواید رقبات از حیث مصرف و به طور کلی نظارت در امور موقوفات، بازخوانی اسناد و وقفنامهها، مصالحهنامهها، احکام شرعی و دیوانی، طومارها و تبدیل مقیاسها و مقایسه آنها با وضع موجود تعیین شد تا زیر نظر قائممقام تولیت آستان قدس اداره شود.
تا سال ۱۳۸۳، دفتر کل موقوفات زیر نظر قائممقام تولیت آستان قدس فعالیت میکرد. در سال ۱۳۸۳ با تشکیل معاونت امور حقوقی و موقوفات، دفتر کل موقوفات که تا آن زمان از مجموعه دفاتر ستادی حوزه قائممقام بود، تحت عنوان «مدیریت موقوفات» زیرمجموعه معاونت امور حقوقی قرار گرفت.
در این میان، اموری از قبیل حفاظت، تحصیل درآمد و افزایش بهرهوری، تنظیم قرارداد اجاره با اشخاص حقیقی و حقوقی، نقشبرداری، واگذاری (اعم از تقدیمی و اجاره) و سایر اموری که به وضع مقررات و سازوکار مشخصی نیاز داشت، به معاونت املاک و اراضی واگذار شد. و اموری که دارای جنبههای شرعی و مستلزم تصویب و اخذ نظر شرعی تولیت آستان قدس رضوی است، از قبیل مسائل مربوط به نظارت دقیق بر تحصیل عواید و مصارف موقوفات، عمل دقیق به نیّات واقفان برابر مفاد وقفنامهها، نظارت بر امور متولیان و ناظران موقوفات (موقوفات منصوصالتولیه یعنی موقوفاتی که برای آنها تولیتی غیر از تولیت آستان قدس رضوی مشخص شده است)، اخذ نظر تولیت آستان قدس رضوی در خصوص موقوفاتی که تولیت مشخصی ندارد (مجهولالتولیه)، موقوفههایی که محل مصرف ندارند (متعذّر المصرف) و نحوه مصرف یا سرمایهگذاری وجوه مازاد بر مصارف موقوفات، نحوه مصرف موقوفات مطلقه (مطلقه برابر وقفنامه و مطلقه برابر طومارها) و نیز قبول وقفهای جدید، به عهده مدیریت موقوفات قرار گرفت.
پیگیری حقوقی چطور انجام میشود؟
ساماندهی امور مربوط به پیگیری دعاوی حقوقی و همچنین حفظ و صیانت از موقوفات در مجموعه آستان قدس رضوی از جمله وظایف معاونت حقوقی بوده است. این معاونت امر رسیدگی به امور دعاوی حقوقی و محاکماتی، استیفای حقوق موقوفه از بدو تا ختم، دفاع از حقوق موقوفه در برابر دعاوی مطروحه و همچنین ارائه خدمات حقوقی و نظارت بر عملکرد مشاوران حقوقی آستان قدس رضوی را بر عهده دارد.
از جمله وظایف این معاونت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
ایجاد زمینه مناسب در راستای پاسخگویی به سؤالات و ارائه خدمات حقوقی به زیرمجموعه آستان قدس رضوی.
نظارت بر عملکرد وکلاء و مشاوران حقوقی و تلاش در راستای بهرهگیری از توانمندی حقوقی آنان.
برنامهریزی و نظارت بر دعاوی حقوقی و محاکماتی.
کنترل فعالیت کارشناسان و شناسایی مشکلات حقوقی و اجرایی و تلاش در جهت رفع آن.
ایجاد زمینه مناسب در جهت ارتباط با موسسات و نهادهای حقوقی به منظور انتقال تجربیات.
شرکت در جلسات متعدد در جهت تبیین و یا تعیین تکلیف پروندههای مطروحه.
نظارت بر تنظیم لوایح قانونی در جهت دفاع از حقوق موقوفه برای ارائه به مراجع قضایی.
برنامهریزی و طرح موضوع و همچنین شرکت و نظارت در جلسات شورای حقوقی در جهت پاسخگویی به موارد حقوقی قابل طرح و مهم.
نظارت بر تدوین درخواستهای اعمال ماده ۴۷۷ قانون آیین دادرسی کیفری و پیگیری دعاوی مربوطه از ناحیه حوزه معاونت قضایی قوه قضاییه.
ایجاد زمینه مناسب در جهت رفع نواقص پیشنویس قراردادها برای کاهش اختلافات ناشی از ضعف حقوقی قراردادها.
ملاقات مستمر با روسای دادگستریها و دادستانها و همچنین شعب مختلف دادگاهها در جهت تعامل و رفع موانع شکلی و ماهوی پروندههای مطروحه آستان قدس رضوی.
ایجاد زمینه مناسب به جهت پیشگیری از تشکیل پرونده حقوقی و تلاش در کاهش آمار موجودی به جهت چابکسازی مجموعه.
مراقبت و نظارت بر اجرای احکام صادره.
ارائه گزارشهای داوری.