وقف، پدیدهای به قدمت سالها و اقدامی خداپسندانه است که به عنوان یادگاری ماندگار و ذخیره آخرت از سوی افرادی انجام میشود که از تمکّن مالی نسبتاً خوبی برخوردار بوده و مایلند بخش مازاد دارایی خود را در امور عامالمنفعه و خداپسندانه وقف کنند. این عمل خیر از دیرباز و حتی از زمان ائمه و اهل بیت(ع) وجود داشته و همواره مردم را به مشارکت در این امر خداپسندانه دعوت میکردند. در سالهای اخیر، شاید برای برخی سوال ایجاد شده باشد که آیا با توجه به تورّمهای پیشآمده و محدودیت توسعه داراییهای فردی، راهی برای مشارکت در وقف برای کسانی که توان تهیه مستغلات مستقل ندارند، وجود دارد؟
چهارگانۀ وقف مشارکتی
اینجا سخن از پدیدهای نو در عرصه وقف است به نام وقف مشارکتی؛ پدیدهای که در راستای تسهیل امر وقف ایجاد شده و این امکان را فراهم میآورد تا همه افرادی که قلبشان برای شرکت در امر خیر میتپد، با هر دارایی و سرمایهای که در دست دارند، بتوانند در این کار خیر مشارکت داشته باشند. در پدیده وقف مشارکتی، پروژههای بزرگ و عامالمنفعه تعریف میشود که منافع آنها به همه افراد جامعه میرسد. این پروژهها با مشارکت گروهی از مردم ساخته میشوند و واقفان میتوانند به طور مشارکتی با هر آوردهای که دارند، به عنوان یکی از اعضا، در این امر عامالمنفعه مشارکت کنند.
وقف مشارکتی طرحی است که به واسطه آن گروهی از علاقهمندان به سنّت حسنه وقف و یادگار ماندگار زندگی اخروی، که توانایی انجام یک وقف کامل و مستقل را ندارند، میتوانند با مشارکت یکدیگر، یک پروژه را به نام خود ثبت و وقف کنند. وقف مشارکتی در زمره وقفهای متنوع و جدید است که با شعار «همه میتوانند واقف باشند» طرحریزی شده است. این وقف به عنوان بخشی از وقفهای بنیاد بهرهوری موقوفات آستان قدس رضوی در نظر گرفته شده تا همه افرادی که ارادت قلبی ویژهای به امام هشتم دارند، بتوانند در لیست واقفان رضوی قرار بگیرند.
بنیاد بهرهوری موقوفات آستان قدس رضوی در حوزه وقف، فعالیتهای بسیار اثرگذاری انجام داده و یا در دست انجام دارد تا امر حسنه وقف برای متقاضیان تسهیل شود؛ از جمله وقف دارایی، وقف وکالتی و وقف مشارکتی که بخشی از این فعالیتهاست. در حال حاضر وقف مشارکتی که از سوی بنیاد بهرهوری موقوفات آستان قدس رضوی تعریف و طراحی شده، در چهار حوزه فعالیت میکند.
رواق زیرسطحی و وقف سلامت، دو اولویت اصلی
احداث رواق زیرسطحی حرم مطهر رضوی، احداث نمازخانهها و مجتمعهای بینراهی امام رضا(ع)، وقف سلامت با محوریت توسعه بخش تخصصی قلب و توانمندسازی باروری و توسعه مهمانسرای آستان قدس رضوی، چهار حوزه مهمی هستند که واقفان علاقهمند میتوانند نیّت وقف خود را در آنها اجرایی کنند.
ساخت رواق زیرسطحی حرم مطهر رضوی، اولویت اول وقف مشارکتی است که از سوی آستان قدس رضوی عنوان شده و شرایط وقف آن در دسترس همگان قرار گرفته است. پروژه رواق زیرسطحی حرم مطهر، فضایی از طبقه زیرین بست شیخ بهایی و حیاط مسجد گوهرشاد و بخشی از طبقه زیرین صحن جمهوری را در بر میگیرد که پس از تکمیل، ۱۱۵۰۰ متر مربع به فضاهای زیارتی مسقف حرم مطهر اضافه خواهد شد. این پروژه با استقبال بسیار خوبی از سوی واقفان روبهرو شده و بسیاری از آنان دارایی خود را برای مشارکت در ساخت این رواق وقف کردهاند.
حوزه مهم دیگری که بنیاد بهرهوری موقوفات به توسعه آن اهمیت میدهد، وقف سلامت با محوریت توسعه بخش تخصصی قلب و توانمندسازی باروری در بیمارستان فوق تخصصی رضوی است. از آنجایی که بسیاری از مشکلات قلبی ممکن است به از دست دادن جان فرد منجر شوند، این مسئله در ردیف اهمیت بالایی قرار میگیرد و از طرفی، حسب فرمایشات مقام معظم رهبری در خصوص توسعه فرزندآوری، بخش توانمندسازی باروری بیمارستان فوق تخصصی رضوی نیز یکی از نقاط هدف مهمی است که وقف مشارکتی در آن اعمال میشود. خوشبختانه در این دو حوزه، واقفان بسیاری از سراسر کشور اعلام آمادگی و نیات خیرخواهانه خود را اجرایی کردهاند.