بهرهوری مناسب از موقوفات موجب تشویق واقفان برای وقف میشود
بهرهوری درست و سنجیده از موقوفات، کمک شایانی به واقفان و ناذران میکند تا اثر عینی وقف و نذر خود را مشاهده کنند. استفادهٔ شایسته از موقوفات موجب اعتمادسازی و افزایش آگاهی مردم نسبت به اهمیت و برکات وقف در جامعه میشود و همین امر انگیزهٔ وقف را در میان مردم تقویت میکند. صیانت از موقوفات، اجرای کامل نیات واقفان و ارتقای بهرهوری آنها از وظایف بنیادین آستان قدس است. هرجا میان کسب درآمد و پاسداری از ارزشها تضادی شکل بگیرد، بیتردید حفظ ارزشها در اولویت قرار دارد؛ با این حال انتظار میرود مدیران اقتصادی آستان قدس بتوانند این دو مهم را در کنار هم محقق کنند، چراکه جمع میان سودآوری و پاسداشت ارزشها امکانپذیر است.
آستان قدس رضوی نهادی خدماتی است و درآمد آن باید از مسیر خدمترسانی حاصل شود؛ بنابراین کسب درآمد از روشهای سوداگرانه یا فروش سرمایه به هیچوجه پذیرفته نیست. فعالیت اقتصادی باید به گونهای انجام شود که علاوه بر سود مشروع، گرهی از نیازهای کشور گشوده شده و منافع آن به مردم برسد.
برخورد با متجاوزان به حقوق موقوفه و متصرفان و غاصبان اراضی وقفی نیز از موضوعات مهم برای اعتمادسازی در حوزهٔ وقف است. اجرای دقیق و امینانهٔ نیات واقفان، پایهٔ توسعهٔ فرهنگ وقف محسوب میشود. «کار»، «بهرهمندی» و «آبادانی» دنیا نهتنها مورد بیاعتنایی اسلام نیست، بلکه هر فرد مؤمن به اندازهٔ توان خود مأمور است برای آبادانی دنیا تلاش کند.
وقف یکی از بنیادهای عمیق دینی و اجتماعی و میراثی ماندگار برای انسانهای نیکاندیش است.
اسلام احکام بسیار دقیق و حساسی برای وقف و اجرای کامل نیات واقف دارد؛ شاید یکی از حکمتهای این دقت، اطمینانبخشی به واقفان بالقوه باشد تا مطمئن شوند موقوفهٔ آنان در چارچوب شرع و نیاتشان اداره میشود. امیرالمؤمنین امام علی (ع) پیشگام وقف در تاریخ اسلام بود و شاید بتوان ایشان را بزرگترین واقف دانست؛ آن حضرت نخلستانهای فراوانی را پس از آبادسازی وقف میکرد و چاهها و قناتهایی را احداث کرده و برای مصارف مسلمانان وقف میفرمود. بهگونهای که تاریخنگاران نوشتهاند: اگر حضرت علی (ع) این موقوفات را انجام نمیداد، ثروتمندترین فرد عرب بود.
توسعهٔ وقف در حوزهٔ کتاب، راهی برای پیشرفت کشور
گسترش وقف در حوزهٔ کتاب، دانشگاهها و مراکز علمی و آموزشی، موجب توسعهٔ دانش و پیشرفت کشور میشود. بسیاری از دانشگاههای معتبر جهان با سازوکارهای وقفگونه اداره میشوند، در حالیکه در ایران هنوز در بخش موقوفات علمی و فرهنگی عقبماندگیهایی داریم. نباید نسبت به وقف در حوزهٔ کتاب و دانش غفلت کرد؛ لازم است مراکز بزرگ علمی و آموزشی در کشور بر پایهٔ وقف بنا شوند.
دستگاه امام رضا (ع) باید دارای مراکز علمی و فرهنگی متعددی با موقوفات اختصاصی باشد تا بتواند به رشد و تعالی فرهنگ دینی مردم کمک کند. وقف در حوزهٔ علم و فناوری، یکی از ضروریات امروز جامعه است و این تجربه در بسیاری از کشورهای دنیا نیز بهطور جدی دنبال میشود.